Oriëntatiefeest

Putten aan de bron … op het net

Elk jaar begin september wordt het nieuwe werkjaar in het bisdom ingezet met een oriëntatiefeest. Alles staat er in het teken van het nieuwe jaarthema. Het begon al aan de ingang van Centrum Groenhove in Torhout. Kerk&leven-propagandist René Luyten had er naar goede gewoonte zijn kraam en – geheel in de lijn van het jaarthema – een antieke pomp neergepoot en verwelkomde de vele bezoekers in je reinste marktkramersstijl. In het verlengde hadden heel wat organisaties in de gangen post gevat om hun werking te presenteren. Het werd een heerlijke en inspirerende avond met getuigenissen, zang, gebed en enkele woorden van bemoediging en zending van de bisschop zelf.

In een tijd waar de geloofsoverdracht problematisch is en de plaats van de Kerk in de samenleving helemaal niet meer zo evident is als vroeger, kan het geen kwaad even stil te staan bij de vraag waar het uiteindelijk allemaal vandaan komt. Waar we in godsnaam mee bezig zijn en of dat nog wel strookt met zijn heilige naam. In tijden van crisis of ingrijpende veranderingen zien we doorheen de geschiedenis van de Kerk vaak initiatieven ontluiken die heraanknopen met de oorspronkelijke evangelische inspiratie. Even gaan zien hoe Jezus zelf zijn woorden tot leven bracht. Zo hoopte men een nieuw elan in gang te zetten. Ze kwamen er vaak door toedoen van sterke, charismatische figuren, waar vaak invloedrijke ordes uit zijn ontstaan. Een mooi voorbeeld daar van zijn de franciscanen met Franciscus van Assisi. Een persoonlijkheid en een aanpak van soberheid en bescheidenheid die blijkbaar ook de huidige paus bezielt om de bakens te verzetten. De kleine lettertjes en de puntjes op de 'i' van de katholieke leer niet nodeloos te laten prevaleren op de essentie van de leer. W aar het eigenlijk om gaat, beter tot z'n recht te laten komen. Dat is ook de weg die de Belgische bisschoppen de laatste jaren aan het bewandelen zijn met campagnes als 'Groeien … of volwassen worden in geloof', 'De schoonheid van het Credo of het geloof', 'Christen zijn in deze tijd, het is mogelijk...' of zoals dit werkjaar 'Putten uit de Bron'.

Nieuwe scheuten aan een oude tak

Gelovige senioren bekijken vaak en heel begrijpelijk vanuit een verlieservaring naar het geloof. “Vroeger was het toch anders. We moesten dit … en we mochten dat niet!” Ze zijn ook sneller geneigd koppen te gaan tellen, zich te fixeren op aantallen. Ze leven telkens weer eens op als er een 'familiemis' is. Dat de meerderheid van de aanwezigen dan niet goed meer weet hoe zich daar te gedragen, er soms voor spek en bonen bij zit, is dan maar zo. Maar hoe staan jongere mensen die in die heel andere tijd – de tijd van nu! – werkelijk tot geloof zijn gekomen daar tegenover. Ze zijn helemaal niet met zoveel als toen het nog moest. Dat is voor hen de logica zelve en het lijkt hen ook niet echt te raken. Ze ervaren geloven ver van een 'moeten', eerder als een 'mogen', een geluk zelfs het te 'kunnen'. Zo'n geloof doet deugd. Het wordt aangeboden, niet opgedrongen, je krijgt het en je kan er in alle vrijheid voor kiezen, of niet … Waar het geloof aan kwantiteit verliest, wint het ook vaak aan kwaliteit. Natuurlijk zijn ook veel van onze 'blijvers' tot een dergelijk geloof in vrijheid gekomen. Ze kiezen ervoor!

Een nieuwe Drievuldigheid

Voor pastores – of ze nu jong zijn of jong van hart – is het niet altijd eenvoudig om de platgetreden paden van de geloofsoverdracht te verlaten. Zolang men daar authentiek in is, mag men ze zelfs gerust blijven bewandelen ... of niet. Maar er openen zich nu eenmaal wegen via de nieuwe media. Het is vaak onbekend terrein, zoeken en tasten dus. Voor wie er gevoelig voor is, het is ook de weg van de grote getallen, waar je heel kwistig het zaad van het Woord kan uitstrooien. Ook daar kan het in goeie grond vallen. Eigenlijk heel missionair! Eén van de opgemerkte sprekers op het Oriëntatiefeest, die zich op dat pad begeeft, was Nikolaas Sintobin, een jonge Vlaamse Jezuïet, die bekendheid verwierf als internetpastor. Hij werkt mee aan 'Gewijde Ruimte', de jongste telg van de internationale gebedswebsite 'Sacred Space'. Elke dag kun je er een leidraad voor een persoonlijke meditatie vinden, onder meer met enkele verzen uit het evangelie van de dag. Elke dag surfen tienduizenden mensen naar die site. Hij houdt ook dagelijks trouw een blog bij: 'In alle dingen'. Luchtige en diepe gedachten wisselen elkaar af. Internet is op korte tijd het 'eerste' communicatiemiddel geworden. Je zou kunnen spreken van een nieuwe Drievuldigheid: YouTube, Facebook en Twitter. Boeken en tijdschriften zijn tot op zekere hoogte passé. En al vervangt internet persoonlijk contact niet, het kan er wel een opstapje naar zijn. Trouwens, het is ook anoniem, wat belangrijk is in tijden dat mensen soms schroom hebben over hun geloof. En het is zo belangrijk om jongeren te bereiken en samen te brengen. Zo bedient hij zich ook van een bijna onuitputtelijke bron: de videowebsite YouTube. Er zijn zoveel mooie, profane filmpjes die als efficiënte ondersteuning van spiritualiteit kunnen dienen. De visuele media zijn de taal van de mensen van nu geworden. Het is een enorme uitdaging om de mogelijkheden van internet en sociale media te gebruiken, maar niet in de valstrik te trappen van oppervlakkigheid. Hij illustreerde zijn aanpak tijdens zijn getuigenis voor de honderden pastorale verantwoordelijken van ons bisdom met het tonen van enkele van die korte filmpjes. Beelden en gebeurtenissen die hem ook sterken in de overtuiging van het vermogen tot zelfvernieuwing van de kerk. De verkiezing van Paus Franciscus is daar een fraai voorbeeld van. Op zijn werkelijk schitterende blog heeft hij trouwens al enkele passages van die toespraak heel bevattelijk verwerkt. Nikolaas Sintobin is een jonge geestelijke, met een open, ontvankelijke en creatieve geest, met een godsvertrouwen die hem behoedt voor angst en doemdenken. Ook hij heeft geen glazen bol en weet niet wat de toekomst brengen zal. Gods wegen zijn ondoorgrondelijk. Que sera sera en daar moeten we het mee doen als van God gegeven.

Probeer alvast met Mediazondag in het verschiet deze links even uit:
ww.gewijderuimte.org
www.nikolaassintobin.blogspot.be
www.startdestilte.be

Samen bidden om vrede

Ontmoeten doet er toe!

De Vlaamse Vredesweek (21 september – 2 oktober) is een begrip in vredelievend Vlaanderen en vindt ook weerklank in het buitenland. Met die Vredesweek plaatsen de vredesorganisaties (o.a. Pax Christi, Kerkwerk Multicultureel Samenwerken, VOS, de Vlaamse Vredesvereniging …) jaarlijks gezamenlijk een belangrijk thema in de kijker.

De Vredesweek-campagne 2013
wil onder de slogan 'Ontmoeten doet er toe!' de wrijvingen constructief aanpakken die ook hier in onze samenleving ontstaan door van diversiteit of menselijke verschillen een bron van vijandschap te maken, constructief aanpakken. Dat kan door blijvend door ontmoetingen met de 'ander' te stimuleren en op zoek te gaan naar wat ons verbindt. Door respect te vragen en te betonen voor ieders identiteit als individu en als groep. Door via dialoog op zoek te gaan naar de dieperliggende vragen en behoeften van elk individu en naar de oorzaken van het vijanddenken. Door gezamenlijk actie te voeren om vrede te bevorderen en de structurele oorzaken van geweld en conflicten tegen te gaan. Slechts op die manier komt een warmere, geweldloze samenleving met een sterk sociaal weefsel tot stand.

“Wij allen horen hen in onze eigen taal spreken over Gods grote daden. Verbijsterd en geheel van hun stuk gebracht vroegen ze elkaar: Wat heeft dit toch te betekenen?”, lezen we in het Pinksterverhaal (Handelingen 2, 11-12). Op dezelfde manier worden die vroegere 'ontmoetingen uit de Handelingen van de apostelen’ opnieuw wijsvingers worden naar 'onverwachte ontmoetingen nu' want ontmoeten doet er toe.

Op zaterdag 7 september sloten heel wat organisaties, gemeenschappen zich aan bij de oproep van paus Franciscus om een dag van gebed en vasten te houden voor vrede in Syrië en heel het Midden-Oosten. Het was op de vooravond van de geboorte van Maria, de moeder van Jezus, die ook bij de moslims met veel hoogachting wordt bejegend. Bij de gebedswakes in Mechelen en Brussel bijvoorbeeld waren ook moslims aanwezig. Mgr. Leon Lemmens, hulpbisschop van Mechelen-Brussel was op 6 september aanwezig en sprak op het vrijdaggebed in de Al Bouraq moskee in Mechelen. Ook in die moskee werd gebeden voor de vrede, waarmee de moslimgemeenschap inging op de oproep van paus Franciscus. Een goed voorbeeld van hoe we samen met andere christenen, gelovigen en mensen die in vrede geloven een wereldwijde band kunnen vormen en de internationale gemeenschap stimuleren om die vrede en solidariteit te helpen bewerkstelligen. Door dergelijk initiatief te steunen willen we de betrokken partijen aanmanen om het pad van de onderhandelingen te bewandelen.

In bijzonder scherpe bewoordingen veroordeelde paus Franciscus elk gebruik van chemische wapens. Hij herinnerde aan de duizenden doden, de verminkte levens, ook van kinderen, en de talloze vluchtelingen voor wie dringend meer hulp nodig is. Tegelijk pleitte hij voor een stopzetting van alle wapenleveringen, een onmiddellijk wapenbestand en onderhandelingen die een nieuwe toekomst voor Syrië mogelijk maken. Met de woorden van paus Franciscus: “Vreedzame verstandhouding kan niet in een cultuur van geweld maar slechts in een cultuur van ontmoeting en dialoog tot stand komen. Wij roepen de betrokken regeringen en partijen dan ook op om dringend de wapens neer te leggen en aan de eerste gesprekken te beginnen.”

Gebedswake

In de Sint-Jacobskerk te Ieper vond om 19.00 u. een druk bijgewoonde oecumenische gebedswake voor vrede plaats. Na dit gebedsmoment trokken de deelnemers naar de Menenpoort om er de Last Post bij te wonen. We hoorden er o.a. deze beklijvende getuigenis voorlezen van een veertienjarige Syrische jongen.

Ik groeide op in Aleppo en dat was heel goed totdat mensen begonnen te vechten tegen elkaar. We besloten te vertrekken toen de gebouwen naast ons huis gebombardeerd werden. Ramen sneuvelden. We namen nog dezelfde dag dat dit gebeurde, heel vroeg ’s ochtends een taxi en vertrokken. Toen we in de auto zaten, zagen we mensen lopen achter ons. Zij wilden ook weg gaan. We hadden maar een koffer. Ik liet al mijn speelgoed en spelletjes achter. Ik mis ze maar kon niets meer meenemen. Voor we in het vluchtelingenkamp kwamen, hoorde ik niets anders dan schoten en ik voel me zo bang. Nog altijd. Mijn grootouders zijn nog in Aleppo. Ik mis hen. Het is een maand geleden dat ik mijn grootmoeder het laatste sprak. Er zijn veel moorden en geen een dag gaat voorbij zonder angst. Ik herinner me een winkel naast ons huis. Een bom heeft die vernietigd. De eigenaar was er nog in. Ik zag hem een keer voor hij stierf. Hij hielp gewonde mensen die op straat lagen voor zijn winkel. Als ik groot wordt, wil ik een dokter worden om mensen te redden.

Ik wil niet meedoen aan het geweld maar vrede zoeken en daar voor werken. Geloof betekent dat je weet dat God alle mensen liefheeft en dat het kwaad zal verdwijnen. Daar wil ik trouw aan blijven wat er ook gebeurt. Maar nu, nu kan ik niets. Alleen maar hopen en wachten en bidden. Ik ben niet kwaad, wel verward. Ik wil geen wraak want dat brengt alleen meer onrecht en geweld. Ik hoop dat God mij sterkte zal geven om door te gaan in deze situatie en dat ik op een dag terug kan gaan naar mijn land en mijn grootouders weer kan zien.

Er werd gebeden om vrede, in het bijzonder voor Syrië, maar ook voor heel het Midden-Oosten en voor alle landen in de wereld die vandaag te lijden hebben onder oorlog en geweld. De vrede is een geschenk van God dat we in gebed kunnen afsmeken. In de vredeswens kunnen we ze ook in Jezus Christus met elkaar delen als een getuigenis voor de wereld.

Gebed van Sint-Franciscus

Heer, maak mij een instrument van uw vrede.
Laat mij liefde brengen, daar waar haat is;
vergeving, waar mensen elkaar pijn doen;
geloof, daar waar twijfel is;
hoop, waar wanhoop is;
licht, waar duisternis is;
vreugde, waar droefheid is.
Goddelijke Meester, geef dat ik meer zoek:
te troosten dan om zelf getroost te worden;
begrip te tonen dan om zelf begrepen te worden;
liefde te schenken dan om zelf liefde te ontvangen.
Want als we geven ontvangen we;
als we vergeving schenken
ontvangen we vergeving;
als we sterven
worden we geboren tot eeuwig leven.

Augustinus

in vrijheid geloven

Dat de kinderen en kleinkinderen het geloof niet meer lijken te kennen of te praktiseren is voor gelovige ouders een stil verdriet dat ze met zich meedragen. Het is goed dit kruis zelf proberen om te zetten in een actieve geloofsbeleving. We zijn in Gods liefde geborgen en in iedere eucharistie roept Christus ons op tot een leven in naastenliefde en sterkt Hij in ons de hoop op een leven met Hem zonder einde. Dit geloof maakt mensen sterk en geloofwaardig, niet op de eerste plaats in woorden maar vooral in daden. Daar is niemand ongevoelig voor en zeker niet je eigen kinderen en kleinkinderen. Geloofsoverdracht van generatie op generatie en zeker in familieverband is geen evidentie. Het geloof geef je niet zomaar door zoals het leven op zich. Het schijnt van 'elders' te komen. We hebben er hoogstens een niet onbelangrijke rol in te spelen. Het is God zelf die telkens voor een doorbraak zorgt. Hij komt op een onnavolgbare wijze ons leven binnen. Waar en wanneer, vroeg, laat of nooit, hoe en waarom? Op geen enkele van die vragen hebben we het antwoord. Met geen enkele code kunnen wij de Liefde van God ontcijferen en manipuleren of neutraliseren. Op Zijn doen en laten hebben we vat noch zicht. Zelfs de 'tijdsgeest' die ogenschijnlijk ferm tegenzit kan Hem niet weerhouden. Misschien heeft Hij er zelf de hand in. Wie zal het zeggen? Hij is de gans Andere. Nogal wat politieke systemen hebben in het verleden geprobeerd God het zwijgen op te leggen, maar nergens is dat uiteindelijk gelukt. Net zo min als we het geloof kunnen verstoren of doen stokken door een zielloze levensstijl, kunnen we het evenmin opleggen aan onze kinderen of medemensen.


Geloven heeft paradoxaal met vrijheid te maken
Geloven is God persoonlijk de kans te geven om bij jou binnen te komen en je tot in de verste uithoeken van je bestaan met Zijn liefde te doordringen en om te vormen. Is dat voortschrijdend proces met jou aan de gang dan verlang je natuurlijk deze vreugde te delen, niet in het minst met je eigen vlees en bloed. Dat dit niet vanzelfsprekend is, is zorgelijk en wekt verdriet. Maar de dag dat mensen elkaar in geloof werkelijk vinden en het hart overvloeit is de vreugde, is ze uitbundig, dan toch onmetelijk diep. Dan vallen alle grenzen en gezagsverhoudingen tussen mensen weg en beseffen ze ten gronde wat het betekent kinderen van God te zijn. Dan wordt zelfs een vader een broer en een moeder een zus. Zo voelt het aan.

Monica en Augustinus
Het is van alle tijden en dat overkwam in de vierde eeuw na Christus ook moeder Monica en haar zoon Augustinus. De Kerk viert niet toevallig achtereenvolgens en in die volgorde hun naamfeest op 27 en 28 augustus. Gans haar leven verlangde en ijverde zij vurig om hem tot het christelijk geloof te brengen. Kritisch, met een vrije geest maar ook heel zelfingenomen was Augustinus oprecht op zoek naar waarheid. Telkens strandde z'n zoektocht op een veelbelovend maar dood spoor, het meest van al nog op z'n eigen beperkingen. Toen hij zich uiteindelijk gewonnen gaf en inzichtelijk de sleutel aangereikt kreeg om de Schriften juist te verstaan viel hem net daardoor een ongelooflijke vrijheid en geluk te beurt. Hij besluit vanuit Italië – het centrum van de macht – terug te keren naar Noord-Afrika, z'n geboorteland, om zijn leven daar samen met z'n moeder en enkele vrienden aan de dienst van God te wijden. In de havenstad Ostia worden ze enkele dagen opgehouden en daar beleven ze in absolute eenheid samen een visioen. Augustinus beschrijft het in het negende boek van de Belijdenissen. Voor het eerst heeft hij het ook niet over zijn moeder maar over Monica. Een heel helder moment, zeg maar, waarop het verleden, heden en toekomst tijdloos met de eeuwigheid versmelten en Gods liefdesplan met de mens klaar wordt. Monica zelf ziet in dat ogenblik haar hele leven vervuld, ze beseft waarom de dingen liepen zoals ze gelopen zijn en heeft er vrede mee. Dit momentum werd op de afbeelding hiernaast ook vereeuwigd door de Nederlandse schilder Ary Scheffer waarbij Monica het gelaat krijgt van z'n eigen in 1839 overleden moeder. Monica overlijdt nog voor de overtocht. Augustinus kan haar lichaam onmogelijk meenemen maar zij draagt hem op haar te telkens te gedenken aan het altaar van de eucharistie. Zo doen wij dat ook in het eucharistische gebed in gemeenschap met onze dierbare overledenen en met alle heiligen. Het dringt niet altijd tot ons door dat zij ons op dat ogenblik zo nabij zijn.

Dit thema werd op het feest van de Nederlandse Augustijnse gemeenschap in Eindhoven aangebracht door pater Wim Sleddens, die steeds weer de kerkvader met z'n eigen woorden tot leven weet te wekken. Deze geschiedenis kan ons sterken de geloofscrisis, individueel en in groep met veel godsvertrouwen tegemoet te gaan. Jawel, die is zorgelijk en we moeten wellicht veel overbodig geworden ballast loslaten. 
Daarvan scheiden doet lijden. Wat de toekomst ons concreet als gelovigen zal brengen, weten we niet. Wellicht is die anders dan we nu al voorzien. Maar wie zijn handen vrijmaakt, kan veel beter Gods goedheid ontvangen. Hij wil de vergeefse pogingen van zoveel mensen om het geluk te kopen omzetten in ontvankelijkheid. Wie loskomt van onzinnige banden krijgt ook oog voor het verlangen naar vrede dat op zovele gezichten te lezen staat. Niet de getallen bepalen onze toekomst maar de rijkdom van elk vrij hart dat vertrouwt en met Hem geduldig kan wachten op het opschieten van het zaad van goedheid dat Hij in elke mens heeft gezaaid.