Mondiaal café

Geef me een hand … en dans

Samen met 11.11.11, Wereldhuis, Vredeswake Langemark en Moeders voor Vrede organiseerden de Noord-Zuiddienst en de Jeugddienst van Zonnebeke een Mondiaal Café op vrijdagavond 29 april in Jeugdhuis De Moane. Centraal thema was vrouwenkracht is vredesmacht. In het Westen mag daar min of meer principieel een consensus over bestaan, wereldwijd liggen vrouwenrechten en de gelijkwaardigheid van de seksen – of dat je dat nu leuk vind of niet – nog altijd uiterst gevoelig. Nog complexer wordt het wanneer dat streven in directe confrontatie als gevolg van decennialange immigratie en acute vluchtelingenstromen bemoeilijkt wordt. Hoe reageer je bijvoorbeeld als vrouw wanneer een allochtone man je weigert een toegestoken hand te drukken? Op dezelfde manier, verontwaardigd en afwijzend, of eerder met een minimum aan begrip, pragmatisch en geduldig … om uiteindelijk samen te gaan dansen.

Gastvrouw was VRT-journaliste Dominique de Graaf. Onder haar regie tastten de gasten vanaf verschillende invalshoeken de kracht en de moeilijkheden van vrouwen in conflictgebieden, opvangcentra en lokale gemeenschappen af. Gasten waren Houzan Mahmoud, Leen Vermeulen en Caroline De Meester en niet in het minst het publiek zelf.

Iedereen komt met eigen verwachtingen naar zo’n avond en wil vanuit z’n gedrevenheid of overtuiging het liefst ook z’n standpunt bevestigd zien. Maar zoals gauw blijkt is samenleven hoe dan ook niet eenvoudig. Vaak wordt vanuit hooggestemde en gerechtvaardigde principes gedacht en worden die vanuit een ook al ‘voorondersteld respect’, al zomaar voor werkelijkheid genomen. Maar zo werkt het niet.

Van iemand-op-de-vlucht, die uit een totaal andere cultuur en vaak getraumatiseerd hier terecht komt, mag je niet meteen verwachten dat die zich eensklaps als een volmaakt geïntegreerde, westerling gaat gedragen. Dergelijke mensen zijn daarom niet per definitie respectloos. Met ze te veroordelen kom je geen stap verder. En bedenk alleen maar, hoe moeilijk wij het zelf hebben met de minste verandering.

HOUZAN MAHMOUD

Over alle taboes heen

is een in Londen verblijvende Koerdische vrouwenrechtenactiviste, schrijfster en vertegenwoordigster van ‘Women’s Freedom in Iraq’. Zij is een vrijgevochten vrouw, die radicaal met de taboes uit haar thuisland heeft gebroken. In haar getuigenis betreurde ze o.a. dat situatie van de vrouwen in Irak na de val van Saddam Houssein alleen maar verslechterd is. Verre van zijn bewind goed te praten, integendeel, maar onder zijn regime waren de basisrechten van vrouwen tenminste nog vastgelegd in de grondwet. Vrouwen konden uit werken gaan of studeren en zich laten scheiden voor een burgerrechtbank. Nu hebben vrouwen bijna al hun rechten verloren. Ze worden weer naar de haard gedreven. Naarmate geweld en terrorisme het leven meer en meer – niet in het minst door toedoen van I.S., gaan beheersen, zullen steeds meer vrouwen het slachtoffer worden van ontvoeringen, verkrachtingen, ere- en andere moorden. Ook de situatie in het Westen met z’n radicalisering van Moslimjongeren, het fenomeen van de Syriëstrijders en de permanente terreurdreiging verontrust haar zeer. De problematiek is inderdaad wijdverbreid, niet meteen eenvoudig te begrijpen en daarom ook niet onmiddellijk beheersbaar.

CAROLINE DE MEESTER

Aan de praat

woont in Roeselare in een multiculturele buurt en werkt voor ORBIT. Een vzw die in de 13 Vlaamse centrumsteden focust op een effectieve aanpak van racisme, interlevensbeschouwelijke ontmoeting, een rechtvaardig migratiebeleid en samenwerking in diversiteit. In haar persoonlijke omgang met mensen met een migratie-achtergrond spiegelt zij zich graag aan televisiemaakster Lidewij Nuitten die voor het één-programma ‘Iedereen Beroemd’ haar straat in Schaarbeek gaat verkennen.

Ze had al vaak op haar balkon staan mijmeren over de levens achter de raampjes van de huizen in haar straat. Ze besloot op een dag de honderden familienamen van de deurbellen af te schrijven, vastberaden om elke buur achter de façades te leren kennen. Wie haar cameralens in het vizier krijgt, benadert Lidewij met enkele routinevragen “Kent u de buren? Hoe lang woont u hier al? Vindt u het hier aangenaam wonen?” Lidewij staat er versteld van hoe openhartig de meeste buren antwoorden. “Het is geen eenrichtingsverkeer. Ik ben ook hun buur, dus zijn mensen ook geïnteresseerd in mij. Het wordt snel een gesprek en mensen beschouwen me verrassend snel als een vriendin.”

Zo ook bij Caroline. Het is helemaal niet evident en de ene mens is al communicatiever dan de ander. Wij zijn het ook wat verleerd. Maar een praatje slaan met mensen uit de buurt is op zich niet zo moeilijk, een beetje aandacht maakt gelukkig. Het is een uitstekend recept om vooroordelen en angst te lijf te gaan en het mag niet ontbreken naast alle noodzakelijke structurele ingrepen.

LEEN VERMEULEN

Dansen tegen geweld

afkomstig uit Zonnebeke, werkt al jarenlang als arts in een groepspraktijk van ‘Geneeskunde voor het volk’ in Molenbeek. Zo heeft ze dag in, dag uit contact met mensen van minstens tientallen origines en verschillende geloofsovertuigingen. Leen is niet meteen voorstander van een doorgedreven integratie en assimilatie waarbij de ‘allochtone ander’ zijn eigenheid moet opgeven om aanvaardbaar te zijn voor de ‘mensen-van-hier’.

Mensen hebben vaak schrik van van elkaars anders-zijn, zien het te vaak als een bedreiging dan als een verrijking. Angst is nooit een goede raadgever, wekt wantrouwen, polariseert en drijft tegenstellingen gauw op de spits. Zo ontmoet en win je niemand voor wat je zelf uiterst waardevol vindt. Dat betekent natuurlijk niet dat je blind of laks moet zijn voor elke vorm van extremisme, dat je zomaar alles kunt laten passeren. We moeten er vooral samen voor zorgen dat ieder kind van welk geslacht of origine ook in vrede en veiligheid kan opgroeien en alle kansen krijgt om z’n talenten te ontwikkelen en aan te wenden.

In Molenbeek heerste na de aanslagen globaal een klimaat van angst en verslagenheid. Zowel om het blinde geweld tegen onschuldige burgers als om het beeld dat wereldwijd via de media van z’n bewoners werd opgehangen. Dat deed pijn en voor de meesten helemaal geen reden om daar op te gaan dansen. Van de weeromstuit gaan ze het toch doen op zaterdag 14 mei op een groot volksfeest ‘Allen voor Molenbeek’ met o.a. de flashmob ‘One Billion Rising’. Dit is een internationale actie van duizenden vrouwen overal ter wereld die samen dansen tegen geweld. Het project startte in de Filippijnen en loopt nu al in meer dan 30 landen.

50/40 viering Gilbert Pauwels

Na Robert Donck, grondlegger van de kaasmakerij Passendale, Marc Vervenne, voormalig rector aan de KU Leuven, en de Nieuw-Zeelandse Joanne Kane wordt Gilbert Pauwels de vierde ereburger van Zonnebeke. Wat maakt hem zo bijzonder? Wat voor goeds kan er uit Geluveld komen. Gilbert vertelt het ons zelf in dit interview.

2014 is blijkbaar een bijzonder jaar voor jou.

Ja, er komen nogal wat dingen samen dit jaar. Ik vertrok naar Bolivia 40 jaar geleden (augustus 1974) en begon het pre-noviciaat bij de Oblaten in augustus 1964, 50 jaar geleden. In Bolivia leefde en werkte ik er als diaken in het departement Oruro (twee keer zo groot als Belgïe - 3700 meter boven de zeespiegel), gedurende bijna 20 jaar als verantwoordelijke van het 'Diocesaan Centrum voor Sociale Pastoraal' en bijna 20 jaar van CEPA (Centrum voor Ecologie en Andesvolkeren). Dit laatste is een initiatief van de Boliviaanse Oblatenprovincie dat opkomt voor de verdediging van het milieu en van de Aymara-, Quechua- en Uru-culturen.

Jij bent missionaris Oblaat met een opleiding in de sociale en culturele antropologie.

Inderdaad, en die twee gaan best samen. Voor beiden is de verscheidenheid van culturen van groot belang. Hoe kunnen we tot een betere verstandhouding en samenwerking komen tussen de verschillende culturele gemeenschappen? En hoe kan de boodschap van het Evangelie in al zijn rijkdom concreet beleefd worden temidden die veelheid van situaties en waardenbelevingen en daarbij een volkseigen uitdrukking krijgen. Intussen is er wel een en ander in de goeie zin veranderd. De Oblaten die nu als priester in de streek werken zijn niet langer Canadezen, maar Bolivianen die behoren tot het Aymara-volk.

Zelf werk je op sociaal en cultureel vlak.

Ik heb ook wel meegewerkt aan de opleiding van catechisten en de kerkverantwoordelijken van de tientallen Andes-dorpen en -dorpjes. Het meewerken aan de uitbouw van een eigen geloofsbeleving en kerk leek ons een belangrijke opdracht. Maar wat ook belangrijk bleek, is de band te onderhouden en te verzekeren tussen hun eigen regieuze beleving en de concrete dagdagelijkse problemen van de gemeenschappen en de personen. Vandaar dat de zorg voor gezondheid, onderwijs, landbouw en veeteelt, die de aanwezigheid van de Oblaten in de streek steeds heeft gekenmerkt, nu reeds meer dan 60 jaar.

De Oblaten van Bolivia zijn toch vooral bekend als de verdedigers van de mijnwerkers.

Dat ook. Het opkomen voor de rechten van de arbeiders, vooral dan de mijnwerkers, het opkomen voor de zwaksten in de sociale strijd, is al vlug een prioriteit geworden, vanuit de mijnbouwparochies van het Norte de Potosí, met als belangrijkste instrument Radio Pio XII. Het was meteen ook een strijd voor de democratisering van het land. De tijd van de jaarlijkse militaire staatsgrepen is voorbij. Bolivia is nu niet langer een republiek, maar de 'plurinationale staat' Bolivia, met 36 naties of inheemse gemeenschappen, waaronder de Aymara´s, de Quechua´s en de Uru´s die de overgrote meerderheid van het departement Oruro uitmaken.

En nu dienen er zich nieuwe problemen aan?

Inderdaad. Toen we, nu bijna 20 jaar geleden met CEPA begonnen, was dit om we een antwoord te geven op twee fundamentele problemen. Ten eerste, het probleem van de vervuiling door de mijnbouw en ten tweede, de groeiende kansen voor de inheemse bevolking om meer zeggingschap te krijgen in het bestuur van het land en bij de ontginning van de natuurlijke hulpbronnen en dus ook bij de verdeling van de opbrengsten. De sociale strijd kreeg een nieuw gezicht, maar het gaat fundamenteel om hetzelfde. Nu staat de herverdeling van de gemeenschappelijke rijkdom en de verdediging van Moeder Aarde centraal, als rechten van iedereen, ook armen en uitgestotenen. Met die verwachting heeft enkele jaren geleden een grote meerderheid van de bevolking Evo Morales als president van Bolivia gekozen. Hij is van Aymara-afkomst, geboren in Orinoca, een dorpje op de Altiplano van Oruro. Maar er moet nog veel gebeuren om milieugerechtigheid en culturele gelijkwaardigheid in praktijk te brengen.

En met die problemen van vervuiling en promotie van de Andesvolkeren is CEPA nu mee bezig.

Wij begeleiden mensen en organisaties die daar iets aan willen doen. Vanuit CEPA hebben 80 rurale gemeenschappen die bedreigd of vervuild worden door verscheidene mijnbedrijven, een eigen organisatie opgericht (CORIDUP: coordinatie-orgaan van de dorpen rond de Desaguadero-rivier en het Uru Uru- en Poopó-meer). Nu nemen zij permanent deel aan werkvergaderingen en inspecties samen met vertegenwoordigers van de regering, de regionale besturen en de verantwoordelijken van de mijnbedrijven. Samen met CORIDUP kijken we er als CEPA op toe dat de gedane overeenkomsten en beloftes worden nagekomen.

En op vlak van de inheemse volkeren?

Daar hebben we een keuze moeten maken. Onze mogelijkheden zijn beperkt. We hebben gekozen bij voorkeur te werken voor de Uru-natie, maar zonder de contacten met de drie andere Aymara- en Quechua-"suyu" (van oorsprong Inca-provincies) te verliezen:Carangas, Suras en Quillacas. De Urus zijn van oorsprong jagers, vissers en plukken en bestaan uit twee groepen: enerzijds de Uru-Chipaya en anderzijds de Urus van het Poopó-meer. Ze zijn samen met amper 3000 maar vormen één van de 36 naties die Bolivia rijk is, samen met een andere kleine Uru-groep bij La Paz (Iruito). De Chipaya hebben hun eigen taal bewaard. De Urus waren de armste, meest verwaarloosde en uitgesloten groep, zelfs vanwege hun Aymara-buren. Hen steunen we, waar zij opkomen voor hun rechten als oorspronkelijk volk, als bewoners van de meren en rivieren, als quinua-boeren, ennu ook als veetelers. Ze hebben eigen vertegenwoordigers, zelfs tot in het parlement.

Jouw mooiste ervaring?

De gemeenschappen van CORIDUP (met door mijnbouw vervuilde gronden en waters) trokken met enkele honderden te voet van Oruro naar La Paz (230 km) en bekwamen wat ze wilden: dat het waterbekken rond het Poopó-meer wordt uitgeroepen tot milieu-noodgebied. Dit maakte meteen de weg vrij voor een reeks maatregelen waarbij zeven ministeries betrokken zijn. Tot nu toe oefent CORIDUP er controle op uit dat de beloften ook effectief waargemaakt worden. Het gaat daarbij om heel elementaire zaken, zoals de bouw van een dam, opdat het met zware metalen vervuilde mijnwater niet rechtstreeks naar de rivier en het meer zou vloeien. De Urus zagen dit en deden hetzelfde: een voettocht naar La Paz, met vrouwen en kinderen. Voor het eerst in hun geschiedenis manifesteerden ze zich als volk publiekelijk in het land en ze werden positief onthaald waar ze langskwamen.. Ook zij bekwamen dat hen een aantal beloften werden gedaan: huizen, wegen, school, hospitaal, gronden, technische bijstand, reglamentering van de visvangst, alles waar ze als Bolivianen recht op hebben,... en ook zij, met de medewerking van CEPA, zien er nu op toe dat de beloftes worden nagekomen. Het schoonste is niet wat we zelf deden, maar wat we mensen en gemeenschappen hebben kunnen laten doen.

Jouw pijnlijkste ervaring?

Het is al enkele jaren geleden. Ik stak de plaza, het centrale plein van Oruro over, en zag een groep mijnwerkers die een pop aan het verbranden waren. Ik ging naderbij; het werd muisstil. De pop bleek... Gilberto voor te stellen. De mijnwerkers protesteerde tegen het feit dat CEPA door de inheemse gemeenschappen tegen mijnbouwvervuiling te verdedigen, mijnsluiting zou veroorzaken en hun werkgelegenheid in gevaar zou brengen. En dan denken dat wij,... als Oblaten steeds de mijnwerkers hadden verdedigd... Toen de mijnen vroeger gesloten werden, hadden wij, vanuit Pastoral Social, hun voettocht met duizenden mijnwerkers naar La Paz, gesteund ... Ik werd ineens door de mijnwerkers tot vijand van de streekontwikkeling gebombardeerd, terwijl anderzijds de overgrote meerderheid,de Indiaanse boerengemeenschappen, op ons bleven rekenen om hun gronden en waters te verdedigen.

Intussen is er veel veranderd. Nu zeggen de mijnwerkers dat ze zelf het milieu willen verdedigen. Zijzelf eisen een dam tegen de mijnafval. Ze zeggen ons nu na dat het ook om hun gezondheid en die van hun familie gaat. Maar niet alle wantrouwen is verdwenen.

Nu ben je op vakantie in Vlaanderen?

Ja. Het doet deugd na een paar jaren mensen terug te zien, familie, vrienden, Oblaten en ook de banden met solidaire organisaties te verstevigen. De uitwisseling, onderlinge samenwerking en contacten tussen Oruro en Vlaanderen zijn permanent, via verscheidene organisaties. Maar toch wil ik er een soort werkverlof van maken. In al die jaren heb ik heel wat antropologisch materiaal verzameld. En dat wil ik nu wat ordenen, herlezen, analyseren en interpreteren. Dat moet mezelf en ook anderen toelaten de Andeswereld nog beter te begrijpen en dus ook op een juistere manier te benaderen. Het gaat om een wondere wereld die respect afdwingt. Alle tijd die ik kan vrijmaken besteed ik daaraan, in de hoop die rijkdom op een of andere manier ook voor anderen toegankelijk te maken. Maar het belangrijkste is dan toch dat ik er binnenkort, met vernieuwde krachten, weer middenin kan staan.

PROGRAMMA 50/40 VIERING

Het gemeentebestuur van Zonnebeke en de Sint-Margarethaparochie van Geluveld nodigen u allen vriendelijk uit op de 50/40-viering van Gilbert Pauwels op zaterdag 20 september om 16.00 u. in de parochiekerk van Geluveld.

- welkom door Luk Hoflack, schepen van internationale samenwerking

- duiding van Gilberts project CEPA door CATAPA

- huldiging en uitreiking ereburgerschap van de gemeente Zonnebeke aan Gilbert Pauwels door Dirk Cardoen, burgemeester

- receptie met een hapje en een drankje

Muzikale gasten: Solidariteitskoor Vamos Pra Lutar o.l.v. Rik Decramer.

Om 18.15 u. volgt de plechtige eucharistieviering om deze 50/40 jaren samen met Gilbert en zijn familie, vrienden en kennissen te gedenken. Ook deze misviering wordt opgeluisterd door het Solidariteitskoor Vamos Pra Lutar.

Zonnebeke kookt van woede!

Zonnebeke kookt van Woede! 
Wereldwijd lijden 870 miljoen mensen honger. 
Dat is 1 op 8. Nog eens 1 miljard mensen heeft geen toegang tot kwalitatief en gezond voedsel. Toch wordt er genoeg voedsel geproduceerd om de wereld 1,5 keer te voeden. En dat vindt Zonnebeke schandalig. Net als vele andere gemeenten en organisaties die tijdens het weekend van 18 tot 20 oktober samen met 11.11.11 actie voeren om hun verontwaardiging over dit grote onrecht te uiten. Op vrijdag 18 oktober deelt de Zonnebeekse 11.groep op Dag van De Jeugdbeweging - tijdens een ludieke en informatieve actie - soep uit. De 'Ik kook van Woede-soep'.

Samen met de jeugddienst van Zonnebeke trekt de 11.groep op donderdagavond 17 oktober de keuken van OC ’t Zonnerad in om een lekker soepje te maken. Hiervoor volgen ze het speciaal 'Ik kook van Woede-recept' van Jeroen Meus. Meus is immers het boegbeeld van de actie is voor Vlaanderen. Net als hij kiest ook de Zonnebeekse 11-groep voor duurzame producten, lees lokaal en seizoensgebonden en zelfs zo veel mogelijk van eigen kweek!

Twee jaar lang zet 11.11.11 de voedselproblematiek vooraan op de politieke agenda. Politici moeten werk maken van een beleid tegen de honger.

Het financiële actieweekend van 11.11.11 vindt plaats van 8 tot 11 november. Ook in Zonnebeke trekken een 40-tal vrijwilligers weer van deur tot deur of staan aan de lokale supermarkten. Zonnebeke kookt van Woede vind je terug op facebook!

Zin om mee te werken?
Of wil je meer informatie over de actie?
Neem dan contact op met
Sonja Hauspie, bibliotheek De Letterschuur
tel. 051 77 01 58
e-mail: sonja.hauspie@zonnebeke.be

Gambianen in Zonnebeke

Maandag 22 juli, kwamen drie Gambianen aan in Zonnebeke. Zij zijn hier op uitnodiging van de gemeente Zonnebeke die een jeugdwerkproject lopen heeft met een aantal Gambiaanse partners. Vorig jaar trokken zes jongeren uit Zonnebeke naar Gambia en hielpen daar mee een zomerkamp opzetten. Nu is het de beurt aan Mohamed, Edjatou en Fatoumata om in Zonnebeke een maand mee te draaien in het jeugdwerk, o.a. op kamp met Chiro Zonnezee en daarna meehelpen op Speelplein Klabetter in Passendale. Overnachten doen ze in een gastgezin in Beselare.

Op de foto’s zie je van links naar rechts: Sonja Hauspie (Noord-Zuid Zonnebeke), Muhammed (leraar in The Swallow), Kimberly Verbrugghe (Speelplein Klabetter en vorig jaar één van de Gambiagangers), Fatoumatta (scoutsbeweging Gambia), Luk Hoflack (schepen jeugd en internationale samenwerking Zonnebeke), Ejatou (verpleegster in een psychiatrisch centrum) en Stijn Dujardin (jeugddienst Zonnebeke).