... opdat ieder de meet zou halen

Advent en Welzijnszorg zijn in vele parochies en gemeenschappen onlosmakelijk met elkaar verbonden. De campagne ‘Samen Tegen Armoede’ verdiept de spiritualiteit van de adventsperiode en de vieringen nodigen mensen uit tot inzet. Armoede is een verhaal van 1 op 7, maar dat betekent ook dat er 6 op 7 zijn om hier iets aan te doen. Solidariteit en engagement zijn immers tekenen van God in onze wereld. In de advent kijken we uit naar Gods nieuwe wereld, de wereld van gerechtigheid en vrede. Daar zal iedereen de meet halen. De Bijbelverhalen in de advent houden ons het visioen voor ogen dat het kan, een wereld van gerechtigheid en vrede. Door de profeten en de evangelisten beluisteren we Gods trouw en belofte van een nieuwe wereld, van Gods Koninkrijk dat pas waar kan worden als wij ons ervoor engageren.

‘Wees waakzaam’

is het telkens terugkerende refrein in de advent. De profeet Jesaja schreeuwt het op de eerste zondag zelfs uit naar de hemel. Eerst wat verwijtend. Is de Heer zelf niet waakzaam genoeg geweest? Waarom heeft God het volk laten afdwalen? Waarom is het Godsvolk een leven gaan leiden dat niet beantwoordt aan de droom die God heeft met elke mens, met deze, onze wereld? Met de schreeuw komt ook het inzicht. Niet God is verantwoordelijk voor ons gedrag maar wij zelf. Wij zijn van de goede weg afgedwaald, wij hebben de wereld gemaakt tot een wereld waar het niet goed leven is voor iedereen.

Ook de adventscampagne ‘Samen Tegen Armoede’ schreeuwt het uit met de nieuwe slogan: ‘1 op 7 haalt de meet niet’. Zoveel gezinnen in onze samenleving halen op het eind van de maand de meet niet. Hoe ze ook tellen en oppassen, de portemonnee is leeg. Dit komt, o.a. omdat hun inkomen onvoldoende is, omdat de woonkosten te hoog zjn, omdat er gezondheidsproblemen zijn ...

De advent beleven is meer dan straks ‘samen Kerstmis vieren’. De eindmeet die wij christenen, voor ogen hebben, is het Rijk Gods hier op aarde, een nieuwe wereld waar het goed leven is voor iedereen, waar gerechtigheid en vrede heerst, waar brood en liefde is, genoeg voor allen. En daartoe klinkt het adventsrefrein als een sterke oproep: wees waakzaam opdat iedereen genoeg middelen heeft om rond te komen, opdat iedereen de meet haalt.

God trekt het zich aan

De evangelist Marcus leidt op de tweede zondag het optreden van Johannes de doper in – en daarmee ook zijn hele Jezusverhaal – in met een citaat van de profeet Jesaja: ‘Bereid de weg van de Heer, maak zijn paden recht!’ Hij brengt goed nieuws, een blijde boodschap. Maar hij geeft ook meteen een opdracht mee. Baan een weg door de woestijn.

Hij nodigt ons uit om op te staan en op weg te gaan. Dat kan alleen door recht en gerechtigheid te doen en een mens van vrede te zijn, de basics van elke christen.

De adventscampagne van Welzijnszorg is een hedendaagse vertaling van Johannes’ woorden. Timmer mee aan de weg. Wees een herder voor elkaar. Breng in woord en daad troost en bemoediging voor mensen in armoede. Onze steun aan de actie is zeker een stap in de goede richting.

Wij getuigen van het licht

De derde zondag van de Advent wordt ‘de zondag van de vreugde’ genoemd. Maar eigenlijk zijn er op het eerste gezicht niet zo veel redenen voor die vreugde. Want de ongelijkheid in de wereld, de kloof tussen arm en rijk is bijzonder groot. De 8 rijkste mensen ter wereld bezitten evenveel als de armste helft van de bevolking, dat zijn 3,6 mijjard mensen. Bij ons – in ons relatief welvarende landje – is armoede een verhaal van 1 op 7. Wat kunnen wij daaraan doen?

We komen in ieder geval al samen omdat we geloven dat er toch reden tot vreugde is. Vreugde omdat God zich het lot van de mensen aantrekt. Hij komt met Kerstmis naar ons toe om ons te bevrjden. En vermits we mogen geloven dat God ieder van ons bemint, wie we ook zijn en wat ook ons persoonlijk verhaal is, hebben we ook een motief om ‘vreugdevol gestemd’ te zijn.

Het is ook niet zinloos om samen te bidden en te zingen tegen armoede’, altijd en steeds opnieuw. Bidden betekent dan met alleen hier samen in de kerk zitten en gekende gebeden zeggen of zingen. Priester en Bijbels theoloog Rik Hoet verwoordt het als volgt:

“Bidden is zijn gedachten en gevoelens afstemmen op die van God. Bidden is een daad van bekering: men keert zijn aandacht af van zichzelf om de zorgen en ambities van God ter harte te nemen. Bidden is ophouden de dingen te zien vanuit zijn eigen standpunt, maar zich inleven in het standpunt en de visie van God. Zo is bidden het zich voortdurend toe-eigenen, heel de dag door, van een levenshouding.”

We kunnen als mens, als christen, als parochie- en kerkgemeenschap ook onze stem laten horen. We moeten aan de samenleving en aan onze politici duidelijk maken dat we het niet oké vinden dat 1 op 7 de meet niet haalt en dat we ons bij deze situatie niet neerleggen. Voor wie hoop koestert zijn en ze levendig houdt zijn er geen hopeloze gevallen of situaties. We blijven geloven en vertrouwen hebben in de capaciteiten van elke mens, ook in die van de kwetsbaren en de mensen in armoede. Jezus zelf schenkt ons daartoe veerkracht en vertrouwen en daarom blijven we ook geloven in onze evangelische opdracht.

In ons wachten op wie achterblijft, in ons halt houden om iemand te depanneren, in onze tijd en aandacht, in onze financiële bijdrage via een overschrijving of de omhaling, in onze kennis delen en liefhebben gebeurt God vandaag in de harten en de handen van mensen. De maanden inkorten voor mensen in armoede kunnen we niet. Iedereen een leefbaar inkomen garanderen kan onze samenleving wel. Laten we daaraan meewerken opdat ieder de meet kan halen.

God heeft ons nodig

Het evangelie van de vierde zondag brengt de de prelude, de inleiding op het feest van Kerstmis. Het is het feest van het ongelofelijke, het onvoorstelbare, het onmogelijke, het ondenkbare: God besluit mens te worden. Die onnoemelijk grote God die ons heel zyn schepping heeft toevertrouwd om te beheren, om er een wereld van te maken waarin elk mens tot zijn/haar recht komt, een wereld waarin iedereen rechtop mag gaan, die grote God vindt het nodig en noodzakelijk om ons menszijn te komen delen en om ten volle zelf mens te worden. ‘Hij is in alles aan ons gelijk geworden, behalve in de zonde’, zal Paulus later schrijven.

Maar... voor het zover is, zo blijkt uit het evangelie, heeft God mensen nodig. Vandaag is dat Maria. God doet beroep op het ja-woord van gewone, eenvoudige mensen om zijn levenwekkende boodschap mogelijk te maken. Om het straf uit te drukken: zonder de hulp van mensen is God machteloos, kan Hij niets. God legt heel zijn droom over ons, zijn mensen, in de handen van diezelfde mensen. God kan maar tot leven komen, indien mensen bereid zijn om dit mogelijk te maken. Dat was toen zo. Dat is nu nog altijd zo! Ook vandaag kan God maar echt tot leven komen, wanneer er mensen bereid zijn te geloven in het ongelofeljke, het onvoorstelbare, het onmogelijke, het ondenkbare. God wordt mens in en doorheen kleine mensen. Die kleine mensen maakt Hij groot doorheen het daadwerkelijke ja-woord van gewone mensen.

Immers, ook vandaag kunnen alle mensen pas rechtop door het leven gaan, indien we ons samen inzetten tegen armoede. Dit kan door te streven naar een leefbaar inkomen voor iedereen. Een effectief middel in de strijd tegen armoede is: meer inzetten op een verhoging van de uitkeringen boven de armoedegrens, gekoppeld aan een goede begeleiding. Daardoor kan iedereen voldoende kansen krijgen op werk, onderwijs, een goede gezondheid, huisvesting, ... zodat ieder de meet haalt!

1 op 7 haalt de meet niet

Vandaag halen 1.700.000 Belgen de meet niet. Hun inkomen is te klein. Deze maand.

Volgende maand. Hoe hard ze ook hun best doen, hun fiets maakt het hen onmogelijk om de rit uit te rijden. Hij heeft te veel mankementen net zoals ons armoedebeleid.

Met onze campagne ‘1 op 7 haalt de meet niet’ wil Samen Tegen Armoede werk maken van een leefbaar inkomen voor iedereen. Door mensen een veel te laag inkomen te geven of hen tot veel te hoge vaste kosten te dwingen, stijgt de armoede. Een leefbaar inkomen

geeft mensen de kans om de toekomst te plannen en stappen te ondernemen om uit de

armoede te ontsnappen. Hoe zuinig mensen in armoede ook leven, ze stellen telkens

opnieuw vast dat er op het einde van hun budget nog maand over is. De maanden inkorten,

kunnen we niet. Iedereen een leefbaar inkomen garanderen, kan onze samenleving wel. We moeten allemaal de meet kunnen halen.

Zonder een leefbaar inkomen wordt armoede nooit opgelost

Armoede is een complex probleem waarbij mensen uitgesloten worden op verscheidene vlakkenin het leven. Het is meer dan enkel de externe factoren zoals werk of huisvesting. Ook de dagelijkse stress en de materiële beperkingen van een leven in armoede wegen door. Het zelfvertrouwen van mensen daalt en er is het constante gevoel er niet bij te horen. Toch wordt er heel vaak gefocust op ‘inkomen’ als het over armoede gaat, niet onterecht ook. Zonder een leefbaar inkomen wordt armoede nooit opgelost. Je kansen op werk, onderwijs, een goede gezondheid, huisvesting … nemen zienderogen af.

Een pervers effect van een laag inkomen is dat het ook zorgt voor hogere uitgaven. Met een laag inkomen kan je bijvoorbeeld niet investeren in een energiezuinige woning of elektrotoestellen. Zonder smartphone en bijbehorende data-abonnement betaal je meer voor je ticket op de bus of tram. Zelfs wie door betalingsproblemen een budgetmeter krijgt voor elektriciteit of gas zal hierdoor soms een hoger tarief moeten betalen. Een laag inkomen leidt ook tot schulden. Ongeveer 55% van de gezinnen in schuldbemiddeling kampt met overlevingsschulden. Dit zijn schulden die gemaakt zijn om de noodzakelijke kosten te kunnen betalen.

Lage inkomens moeten omhoog, hoge kosten moeten omlaag

Een inkomen onder de armoedegrens maakt dat mensen steeds verder af staan van de rest van de samenleving en dieper in de armoede wegzakken. Armoede kost onze samenleving handenvol geld. Denk maar aan de hulpverlening die nodig is of de gezondheidskosten die oplopen omdat mensen in armoede vaker en ernstiger ziek worden. Iedereen een leefbaar inkomen geven, verdient zich zo grotendeels terug. Bovendien zal dit geld snel terug in de economie stromen. Mensen in armoede moeten dit meestal uitgeven aan noodzakelijke dingen zoals voeding. Via de BTW stroomt een deel rechtstreeks terug naar de schatkist.

Een leven in armoede mag geen extra kosten met zich meebrengen omwille van die armoede. Wie op de private markt huurt, spendeert gemiddeld het grootste deel van zijn inkomen aan de woonkost. Invorderingskosten zijn vaak een veelvoud van de oorspronkelijke schuld. Sociale tarieven worden aan een te beperkte doelgroep toegekend. Sociale correcties op regeringsmaatregelen zijn soms onbestaande, andere worden slechts toegekend aan een fractie van de mensen in armoede. Andere tegemoetkomingen of voordelen zitten dan weer achter een muur van administratieve rompslomp en bureaucratie.

Werkloosheidsvallen bestrijden

Een deel van de mensen in armoede kan aan de slag. Voor gepensioneerden, kinderen, zwaar invaliden of zieken is een job geen weg uit de armoede. Professor Vranken berekende dat dit ongeveer over 2 op 3 mensen in armoede gaat. Bovendien is er in 1 arm gezin op 5 ook betaalde arbeid als inkomstenbron aanwezig. Hoewel dit vaak over tijdelijk, deeltijds en laagbetaald werk gaat.

Een grote groep mensen in armoede komt niet of nauwelijks aan de bak. Zij moeten rondkomen met een uitkering die ver onder de armoedegrens ligt. Dit wordt verantwoord door de schrik van de zogezegde werkloosheidsvallen (een fenomeen waarbij het voor sommige personen niet voldoende loont om terug aan de slag te gaan). Vaak wordt dit probleem verengd tot een te klein verschil tussen loon en uitkering. De conclusie is dan dat de uitkeringen niet mogen stijgen.

Voor heel wat mensen in armoede zijn het vooral de extra uitgaven die doorwegen. Ook al gaat het om een tijdelijke of deeltijdse baan, plots moet bijvoorbeeld een deel van het woon-werk verkeer zelf betaald worden of komen er grote kosten voor kinderopvang bij. Hierdoor zakt het bedrag dat ze uiteindelijk kunnen besteden. Werken aan die uitgaven zou de werkloosheidsvallen beter bestrijden dan mensen in armoede te houden.

Basisinkomen: betaalbaarheid en haalbaarheid

De voorbije jaren won het idee van het basisinkomen opnieuw aan populariteit. Het houdt in dat alle mensen (eventueel met een minimumleeftijdsgrens) een onvoorwaardelijk inkomen krijgen. Daarnaast kunnen ze nog werken en extra verdienen. Eén van de verdiensten van dit concept is dat het fundamentele wantrouwen, dat in de samenleving geslopen is tegenover mensen met uitkering, zou wegvallen. Men gaat er van uit dat het basisinkomen mensen stimuleert om deel te nemen aan de samenleving. Een idee dat Samen Tegen Armoede onderschrijft. Het huidige concept om mensen in armoede te duwen om hen zo te activeren werkt niet.

De betaalbaarheid en de haalbaarheid van het idee blijven echter twijfelachtig. Wanneer het

basisinkomen ver onder de armoedegrens zou liggen, zoals de huidige uitkeringen, dan is dit geen stap vooruit voor mensen in armoede. Wanneer mensen met extra noden omwille van leeftijd, ziekte of zorg eveneens moeten rondkomen met enkel een basisinkomen, dan is dit een stap achteruit. Bovendien blijft de financiering problematisch. Inzetten op een verhoging van de uitkeringen tot de armoedegrens, gekoppeld aan een goede begeleiding, lijkt effectiever in de strijd tegen armoede.

Mattheuseffect

Ons beleid werkt soms herverdelend van rijk naar arm. Andere maatregelen hebben het

tegenovergestelde effect. Wie rijk is wordt rijker, wie arm is armer. Voorbeelden genoeg: de

woonbonus, allerlei premies voor energiezuinige woningen, kinderopvang, hoger onderwijs …

Telkens stroomt er meer geld naar wie beter gegoed is. Dit betekent niet dat bijvoorbeeld

betaalbaar hoger onderwijs een slechte zaak is of je als overheid niks meer kan doen voor

huiseigenaars. Wel zou diezelfde overheid moeten aftoetsten bij wie de middelen van een

maatregel terecht komen en daar, waar nodig, andere acties aan verbinden om het

Mattheuseffect tegen te gaan en specifiek de zwakste inkomensgroepen te bereiken.

Oproep campagne 2017

Samen Tegen Armoede pleit voor een leefbaar inkomen voor iedereen.

Steun onze campagne, zodat iedereen iedere maand de meet haalt.

Armoede is een verhaal van 1 op 7

Waarschijnlijk wist je dat niet, want de meesten doen er alles aan om hun problemen zo goed mogelijk te verbergen. Als het over armoede gaat, hebben we immers heel wat vooroordelen. Ze hebben het vast zelf gezocht, toch? Ze zijn liever lui dan moe? En zijn het geen moeilijke tijden voor iedereen?

Welzijnszorg slaat dit jaar een nieuwe weg in en voert voortaan campagne onder de naam ‘Samen Tegen Armoede’. Zo willen we alle taboes doorbreken en de complexiteit van het armoedeweb zichtbaar maken. Armoede is immers geen keuze, maar een ingewikkeld samenspel van oorzaken en gevolgen. Geen ver-van-ons-bed-show, maar een verhaal van mensen, vrienden en kennissen. Het kan ook jou, je collega, je buurvrouw of de winkelier om de hoek overkomen.

1.700.000 Belgen leven onder de armoedegrens

Armoede, dat is niet beschikken over (gezond) voedsel, huisvesting, geen toegang hebben tot de gezondheidszorg, of geen mogelijkheden hebben om verder te studeren. Maar ook het sociale leven staat onder druk omdat er geen geld is voor een sportclub of vereniging, voor schoolactiviteiten of een ontspannende daguitstap.

Ook in ons land grijpt armoede om zich heen. 1,7 miljoen mensen in ons land leeft in armoede, dat is meer dan 1 op 7! Nog veel meer mensen worden er tijdens een bepaalde periode in hun leven mee geconfronteerd. Sommige groepen hebben een grotere kans om in armoede te belanden: kinderen, ouderen, mensen afkomstig van buiten Europa, alleenstaande ouders, huurders ... zijn extra kwetsbaar. En dat allemaal in ons rijk land.

“Armoede is zo'n breder en complexer fenomeen dan het loutere financiële plaatje. Het gaat ook over een tekort aan sociale contacten.” (Ervaringsdeskundige, Marina)

Armoedeweb

Armoede is een complex probleem waarbij mensen uitgesloten worden op verscheidene vlakken in het leven. Het is een schending van hun grondrechten.

“Ik werkte vroeger in een fabriek. Door zware rugproblemen ben ik thuis met een kleine invaliditeitsuitkering. Ik kon maar tot mijn 15de naar school gaan en moest thuis helpen in het huishouden. Mijn rugproblemen maken het moeilijker om een job te vinden. Onlangs ben ik gescheiden en leef ik nu samen met mijn twee kinderen. Door de hoge kosten, wonen we in een kleine woning met veel vochtproblemen en tocht. Door de ongezonde leefomstandigheden, heb ik vaak last van longontstekingen. Maar ik houd me sterk en probeer het beste te geven aan mijn kinderen. Zelf eet ik amper een warme maaltijd. Die uitgespaarde kost geeft me de mogelijkheid om de schoolkosten te betalen. Mijn jongste zoon heeft grote leerproblemen en zou naar de logopedist moeten. Ik balanceer op de rand van een depressie door de dagelijkse stress. De dokter raadt mij aan om een ontspanningsactiviteit te doen. Maar daar heb ik het geld niet voor. Mensen in de straat zeggen dat ik te lui ben om te gaan werken...”, zegt Linda (48).

Onderzoek leert ons dat armoede een netwerk is van sociale uitsluiting dat zich manifesteert op verschillende levensdomeinen. De uitsluitingen binnen deze levensdomeinen staan met elkaar in verband en versterken elkaar. Zo vormt armoede een negatieve spiraal, waaruit het vaak moeilijk ontsnappen is.

Kinderen die opgroeien in armoede hebben vaak al een achterstand opgelopen. Doordat kansarme leerlingen met een andere bagage naar school gaan, ontstaan er bijkomende problemen binnen de schoolmuren. De kansen die jongeren krijgen, bepalen in grote mate de kansen op de arbeidsmarkt. Niet iedereen heeft zomaar de mogelijkheid op een kwaliteitsvolle job. Bovendien zijn jobs onderaan de arbeidsmarkt vaak ongezond en bieden ze weinig perspectief op een goede verloning of werkzekerheid. Onzekerheid op de werkvloer dwingt mensen vaak naar de huurmarkt omdat een eigen woning bezitten geen optie is. Anno 2016 wonen nog veel mensen in armoede in erbarmelijke omstandigheden en raken ze niet aan kwaliteitsvolle, betaalbare en aangepaste woningen.

Een ongezonde woonomgeving zorgt vaak voor gezondheidsproblemen. Maar niet alleen de woonsituatie, ook de dagelijkse stress en de materiële beperkingen van een leven in armoede wegen door op iemands lichamelijke en geestelijke gezondheid. De toegang tot de gezondheidszorg blijft beperkt voor wie het met weinig middelen moet stellen of voor wie vaak ziek is. Ook de betaalbaarheid van de zorg blijft een knelpunt.

En in een samenleving waarin alles draait rond 'quality time' en ontspanning, vallen ook mensen in armoede uit de boot. Ze ondervinden verschillende drempels om te kunnen deelnemen aan het sociale leven. Uit angst om niet rond te komen gaan ze besparen op hun ontspanningsmogelijkheden. De gevoelens van uitsluiting en schaamte zitten soms zo diep dat ze niet altijd de levensmoed en fut hebben.

“Sommige dingen zie je maar als je er ook echt oog voor hebt. Achter vele gevels schuilt een veel complexer verhaal dan je denkt.” (jeugdwerker Femke)

Samen Tegen Armoede

Het is tijd voor actie, tijd om Samen Tegen Armoede in te gaan. Armoede is geen natuurwet. Wij kunnen het bestrijden, wij kunnen kiezen voor een samenleving zonder armoede. Dat is niet enkel een zaak van mensen in armoede zelf. Daarvoor hebben we iedereen nodig!

“Ik heb van jongs af aan geleerd al wat je hebt te delen met anderen. Waar zouden we het recht halen meer voor onszelf op te eisen dan wat hoeft?” (vrijwilliger Maurits)

Het betekent dat we schouder aan schouder staan met mensen in armoede. Dat we zonder vooroordelen, zonder te veroordelen, leren van elkaar. Dat we, door het contact met elkaar, eenzaamheid en uitsluiting tegengaan en het wederzijds begrip vergroten.

“Het chemische proces van een burn-out heeft veel weg van wat mensen met armoede-ervaring meemaken. Chronische stress, constante spanning, stigma's, schaamte... En alles behalve de macht om in te grijpen of iets te veranderen aan de situatie...” (vrijwilliger Thomas)

Samen Tegen Armoede betekent samen zoeken naar oplossingen voor armoede. Samen Tegen Armoede betekent steun voor lokale projecten voor tewerkstelling, ontmoeting, huistaakbegeleiding, gezondheidspreventie, huisvesting ,... Deze initiatieven maken ter plaatse het verschil en zijn een inspiratie voor onze werking.

Samen Tegen Armoede is structureel armoede aanpakken. Je lost het niet op met mensen een maaltijd aan te bieden of goedkope tweedehandsspullen, daarmee lenig je jammer genoeg enkel de ergste nood. Wij gaan verder. We willen mensen hun rechten garanderen, zodat ze zelf keuzes kunnen maken, zelf hun toekomst in handen kunnen nemen, opnieuw dromen, opnieuw vooruitgaan en verder kunnen kijken dan de dag van morgen.

Het is de kracht van onze samenleving. Vele kleintjes maken een groot. Jij en ik, mensen in armoede, groepen en verenigingen, vrijwilligers, politici, pers, bedrijven, vakbonden, mutualiteiten,... We zijn met velen. We willen overtuigen en verbinden. Overtuigen dat armoede niet thuis hoort in ons land, verbinden opdat armoede en uitsluiting uitgesloten worden van in de dorpsstraat tot in de wetstraat. De kracht van ons allemaal: dat is 'Samen Tegen Armoede'.

“Volgens mama zijn er vele kindjes in ons land die leven zoals Robby. Daarom wilde ik graag iets extra doen voor mensen in armoede in onze buurt.” (Kleine held Bas)

Meer info

Steffi Beyaert en Bie Cools

educatieve medewerkers

Welzijnszorg West-Vlaanderen

Sint-Jorisstraat 13 8800 Roeselare

051 26 08 08 – roeselare@welzijnszorg.be

www.samentegenarmoede.be – www.welzijnszorg.be

Samen Tegen Armoede

De Advent luidt ook de nieuwe campagne van Welzijnszorg in. Samen Tegen Armoede, daar gaan we allemaal samen voor de komende jaren. Eén op zeven mensen in ons land leeft in armoede en dat vinden we onaanvaardbaar. Zeker omdat het anders kan, beter kan. Armoede kan aangepakt worden, maar dan moet iedereen wel z'n steentje bijdragen.

Armoede is een complex probleem waarbij mensen uitgesloten worden op allerlei vlakken in het leven. Armoede manifesteert zich op alle levensdomeinen: inkomen, werk, gezondheid, huisvesting, onderwijs ... Willen we als samenleving armoede bestrijden, moeten we dus ook werk maken van sociale bescherming.

Armoede in een rijk land

Vandaag moeten we vaststellen dat 1,7 miljoen mensen in ons land (14,9%) leven in armoede in ons land. In Vlaanderen is dit 11,1% terwijl in Brussel tussen de 27 en 40% van de mensen in armoede leven. 11,4% van de Vlaamse kinderen wordt geboren in een kansarm gezin. Voor België bedraagt die armoedegrens 1.083 euro voor een alleenstaande, 1.625 euro voor een koppel zonder kinderen en 2.491 euro voor een koppel met twee kinderen (één van 15 en één van 8 jaar).

Maar ook wie net boven die armoedegrens kampt met heel wat onzekerheid kampt. Sommige kosten lopen bij sommige gezinnen hoger op dan het gemiddelde. Daarom moeten we ook aandacht hebben voor het beperken van de kostprijs van huisvesting, gezondheidszorg, kinderopvang, mobiliteit, …

“Mijn kind volgde de muziekschool, dat deed ze heel graag. Maar dan moest ze een instrument hebben. Dat kon ik niet kopen. Ze is dan maar gestopt.”

De armoede in ons land is ongelijk verdeeld over de regio's, maar ook over verschillende groepen. Kinderen en jongeren hebben een hogere kans op armoede. Voor alleenstaande ouders loopt het armoederisico op tot meer dan één op drie. Daarnaast zal wie laaggeschoold is meer kans maken op armoede en is het al dan niet hebben van werk een zeer belangrijke factor. Hetzelfde geldt voor huurders. Ook mensen uit etnisch culturele minderheden hebben een zeer hoog armoederisico, vooral dan zij met een afkomst buiten de EU. Dit loopt op tot meer dan 50%.

“Armoede is meer dan enkel te weinig geld hebben. Aan eten kom je wel. Maar er is ook andere armoede: de mensen bekijken je zo.”

Samen Tegen Armoede?!

Het is tijd voor actie, tijd om ‘Samen Tegen Armoede’ in te gaan. Het betekent dat we schouder aan schouder staan met mensen in armoede en van mens tot mens met elkaar in contact treden. Dat we zonder vooroordelen, zonder te veroordelen leren van elkaar. Dat we door dat contact eenzaamheid en uitsluiting tegengaan en het wederzijds begrip vergroten.

“Ze moeten kunnen omgaan met mensen. Ze moeten niet denken: ‘Daar heb je er weer één’. Als je fatsoenlijk gekleed bent, denken ze dat je het niet nodig hebt. Ze moeten met andere ogen leren kijken: meer met ogen, oren en hart open naar de mensen kijken. Ik blijf dat verwachten.”

‘Samen Tegen Armoede’ is ook structureel de armoede aanpakken. Je lost het immers niet alleen op met mensen een maaltijd aan te bieden of goedkope tweedehandsspullen, daarmee lenig je jammer genoeg enkel de ergste nood. Wij gaan verder. We willen mensen hun rechten garanderen, zodat ze zelf keuzes kunnen maken, zelf hun toekomst in handen kunnen nemen, opnieuw dromen, opnieuw vooruitgaan en verder kunnen kijken dan de dag van morgen.

“Ik wil graag dat mijn kinderen kunnen studeren en een diploma halen. Want dat betekent voor hen een goede job vinden en geld verdienen. Op die manier zullen hun kinderen het ook gemakkelijker hebben. Ik denk daarover na, maar weet nu nog niet hoe ik het zal kunnen.”

Welzijnsschakel ‘t Zunnetje

‘Samen Tegen Armoede’ betekent verder steun voor lokale projecten die ter plaatse een verschil maken zoals ‘t Zunnetje. Zij betekenen vaak een lichtpuntje voor mensen in armoede.

We lijsten daarom al enkele acties op tijdens de komende campagneperiode in de Advent.

– Op vrijdag 25 en zaterdag 26 november vanaf 14.30 tot 20.00 u. gaat de Wenskaarten- en Postersbeurs door in de kerk van Geluveld.

– Op zaterdag 3 december van 10.00 tot 12.00 u. en van 13.00 tot 17.00 u. – 18.00 u. Kerstrozenverkoop aan de OKAY Passendale en de SPAR Zonnebeke.

– Op zondag 4 december van 9.00 tot 12.00 u. Kerstrozenverkoop aan DELHAIZE Passendale en na de eucharistieviering zondagvoormiddag in Zandvoorde en Zonnebeke.

– Op zondag 18 september om 15.00 u. Kerstevocatie in de kerk van Geluveld met nadien gezellig samenzijn in OC ‘t Gelevelt. Inkom 6 euro (1 consumpie inbegrepen).

Elke inzet telt

De campagne ‘Samen Tegen Armoede’ doet een oproep aan iedereen: vrijwilligers, verenigingen, het middenveld,... Maar ook het beleid laten we niet los, integendeel. Als we de armoede echt willen aanpakken, moeten we mensen kansen geven om te ontsnappen uit het armoedeweb waarin ze verstrikt zitten.

Wij willen ook op jou een appél doen om samen de strijd tegen armoede aan te binden. Dat kan door een actie op te zetten of te steunen, door actief te zijn in de welzijnsschakel, door financieel te steunen.

Maar daarnaast blijft de druk op onze beleidsmakers nodig. ‘Samen Tegen Armoede’ zoekt medestanders die schouder aan schouder met ons, met onze vrijwilligers, met onze partners en met mensen in armoede de strijd tegen armoede willen aangaan. In onze eigen omgeving, maar ook in het beleid. Doe jij mee met Samen Tegen Armoede? Elke inzet telt!

Meer info

– Steffi Beyaert en Bie Cools, educatieve medewerkers,

Welzijnszorg West-Vlaanderen, Sint-Jorisstraat 13, 8800 Roeselare, tel. 051 26 08 08,

roeselare@welzijnszorg.be. – www.samentegenarmoede.be. – www.welzijnszorg.be

– Welzijnsschakel ‘t Zunnetje, Wervikstraat 2, 8980 Beselare,

0472 02 82 46 – tzunnetje@gmail.com

't Zunnetje heeft een smoel

... verschoning een eigen gezicht, een dak boven het hoofd en wat voor één. In nauwelijks anderhalf jaar tijd groeide Welzijnsschakel 't Zunnetje uit tot een volwassen en gedragen initiatief in groot Zonnebeke. Zeg maar in onze federatie want het mag gezegd, dat het een gezamelijk project is van de de Zonnebeekse parochies. En dat is erg hoopvol voor onze geloofsgemeenschap. Dat ze daarbij kan rekenen op de gewaardeerde steun van de gemeente en het OCMW wijst er op dat de neuzen in dezelfde richting staan. Het besef leeft dat middelen en professionele aanpak – hoewel broodnodig – niet volstaan, dat het ook meer dan een verhaal van rechten en plichten is, dat nabijheid onontbeerlijk is. Vooral dat laatste is de troef en de meerwaarde van een welzijnsschakel. Armoede vergt een gezamelijke aanpak.

Een veelkoppig monster

Armoede is een veelkoppig monster van alle tijden dat onder vele gedaanten en op veel plaatsen opduikt. Ze presenteert zich hier nu anders dan honderd jaar geleden of in Noord en Zuid. Uiteraard is er verschil tussen ginds omkomen van honger, er moeten leven met 2 dollar per dag, en hier onvoldoende inkomen hebben om in onze samenleving mee te kunnen. De oorlogsverhalen van toen over wat er wel of niet te eten was, de schaarste, en dan wat jaren later de omslag naar luxe en nog later overconsumptie zijn ons bekend. Dus, zo zou je kunnen stellen, wat hebben armen vandaag te klagen? Zo slecht als het toen was heeft niemand het nu. We zijn er inderdaad met zijn allen op vooruitgegaan.

Maar vandaag meten we armoede in relatieve termen, in verhouding tot het gemiddelde inkomen. Een alleenstaande met een maandelijks inkomen van om en bij de 1000 euro heeft het niet onder de markt en flirt met de armoedegrens. De samenleving legt immers aan iedereen steeds nieuwe en hogere normen op, de arbeidsmarkt vergt steeds betere kwalificaties. Wie deze trends om allerlei redenen niet kan volgen, verzeilt in een buitenbaan en riskeert in een neerwaartse spiraal terecht te komen.

Oude armoede erf je ...

In onze spontane voorstelling van mensen in armoede duikt vaak een heel smal beeld op. Een beeld dat niet overeenkomt met het profiel van de personen in risicosituaties. We denken vaak alleen maar aan daklozen, mensen die in generatie-armoede leven in achtergestelde buurten, die langdurig werkloos zijn en uit de bijzondere jeugdzorg komen. De 'oude armen', de niet-modale mens want die behoort al enkele jaren tot de middenklasse. Hun armoede is het meest zichtbaar. Al bij al gaat het hier om 10 procent van het grote aantal, de 15 procent Belgen, dat in zeer risicovolle omstandigheden leeft. Toch beïnvloedt dat beeld ons denken en het heeft ook een heel sterk appellerend karakter. We worden getroffen of voelen ons ongemakkelijk als we de bedelende mensen aan onze stations zien. We vinden dat er iets moet gedaan worden voor mensen die honger hebben, geen dak boven het hoofd hebben, voor kinderen die met een lege boterhamdoos naar school komen. De oplossingen lijken dan voor de hand te liggen: opvang, voedselhulp, jobs, hulpverlening om mensen op het rechte pad te krijgen, de gevolgen van armoede aanpakken. Er is evenwel geen of weinig aandacht voor maatschappelijke veranderingen, regelgeving, een menswaardig inkomen, de aanpak van de oorzaken.

Nieuwe armoede overvalt je ...

In tegenstelling tot de vorige groep spreekt men over 'nieuwe armen', wanneer het gaat over 'gewone' mensen die niet marginaal genoemd worden, die jong of oud, man of vrouw, werkend of werkloos zijn, kortom iedereen. De financiële en economische crisis van enkele jaren geleden heeft die groep meer zichtbaar gemaakt. We kennen allemaal wel iemand die zijn werk verloor, wiens gezin uiteenviel, die een financiële tegenslag kreeg. Meer dan bij generatiearmoede gaat het om een groep mensen die veel korter bij onze eigen manier van leven staat, gaat het over mensen die we in onze kennissen- of familiekring hebben.

Positief en gemeenschappelijk voor de situatie van nieuwe armen is dat ze in aanvang een sterker ondersteunend netwerk hebben dan generatiearmen, dat ze nog heel wat sociale relaties hebben en dat de financiële situatie nog niet tot vele andere vormen van uitsluiting heeft geleid. Dat heeft voor een deel te maken met het feit dat hun situatie niet zo zichtbaar anders is dan die van ons. Zo zullen zij in eerste instantie minder met vooroordelen en veroordeling geconfronteerd worden, als de situatie maar niet te lang aanhoudt. Toch mogen we ons niet in slaap laten wiegen door de idee dat deze nieuwe armoede van voorbijgaande aard is. Of dat ook die nieuwe armoede weer zal dalen als het economisch beter gaat. Want ook binnen de nieuwe armoede blijven het de meest kwetsbare mensen die het eerst uit de boot vallen en het laatst uit het dal klimmen.

Wat doet armoede met mensen?

Overtuigde medestanders van de armoedebestrijding hebben geen concrete verhalen nodig om te weten dat er iets grondig fout zit in ons maatschappelijk systeem. Maar in ons dagelijks leven, in onze omgeving verandert de bril die we opzetten om naar mensen in armoede te kijken, meestal pas als we mogen binnenkijken in hun dagelijkse overlevingsstrijd. Als we ervaren wat een leven in armoede met hen doet. Mensen in nieuwe armoedesituaties dekken hun moeilijkheden toe binnen de eigen kring. Ze proberen de oude levensstijl vol te houden. Schaamte en gevoel van mislukking wil men niet uiten. Het enige alternatief is dan dikwijls leningen aangaan en een schuldenberg opbouwen.

Aan de andere kant is er nog altijd een gevoel van te kunnen terugvallen op anderen, op familie en vrienden, zeker in een eerste fase. Het zelfwaardegevoel is aangetast, maar (nog) niet fundamenteel onderuitgehaald. Het gevoel van alles uitgesloten te zijn is er nog niet, maar hoe langer de situatie duurt of hoe fundamenteler ze is, hoe meer alle kenmerken van uitsluiting zich gaan voordoen. De kloof, de breuk met de rest van de samenleving is misschien nog niet zo groot als bij mensen in generatiearmoede, maar ze is dreigend aanwezig.

Armoedebestrijding Het gevoel mislukt te zijn, uitgesloten te worden, aansluiting te missen, kansen te missen op vele levensdomeinen is voor mensen in armoede even erg als de financiële tekorten. Maar toch los je die armoede niet op door alleen die binnenkant aan te pakken. Armoede uitbannen kan maar in een rechtvaardige samenleving waarin iedereen dezelfde kansen krijgt, waarin ieders rechten gerespecteerd worden en waar niet het principe gehuldigd wordt “als het goed is voor de rijken, dan ook voor de armen”. Om dat te bereiken is een breed draagvlak van solidariteit nodig. Om armoede uit te bannen is er vooral ook dialoog nodig in diep gegrond wederzijds respect. En ook dat is niet zo makkelijk. Schaamte, onbeholpenheid om armoede een taal te geven en vooroordelen aan de twee kanten, zijn drempels die geëffend moeten worden.

Maar mensen in armoede hebben nog meer nodig. De geraaktheid, de betrokkenheid van de medemens, barmhartigheid die verder gaat dan waar rechtvaardigheid stopt, liefde voor de (ook anonieme) medemens als motor voor engagement en inzet in het concrete. Een 'warme persoonlijke' solidariteit vanuit het hart als drijfveer om de handen uit de mouwen te steken. Hopelijk kan dat ook als motivatie dienen om te blijven investeren in de 'koude onpersoonlijke' solidariteit van de regelgeving, die we realiseren via eerlijke belastingen en een sterke sociale zekerheid die voor iedereen toegankelijk is. Ook dat is gerechtigheid.

Wat kunnen we als gelovigen doen?

Als gelovigen vinden we in onze traditie en teksten aansporingen terug om die twee vormen van solidariteit te beleven. De lezingen van de advent en de de campagne van Welzijnszorg, bieden ons niet alleen een toekomstperspectief, maar tegelijkertijd ook concrete pistes om die solidariteit te beleven.

In z'n commentaar bij de zondagslezingen van de derde zondag van de Advent, wijst Luc Devisscher in editie 49 van dit blad erop dat uit een onderzoeksproject van het Interdiocesaan Pastooraal Beraad (IPB) gebleken is dat 'diaconie' naast 'liturgie' en 'catechese' één van de drie kernopdrachten van een parochie, het 'astmatische sukkeltje' is. Hoewel de zorg voor de zwaksten nog min of meer aanwezig lijkt in 'sterk' levende geloofsgemeenschappen, wordt het gebrek eraan in 'weinig' levende duidelijk als een gemis ervaren. Wat moeten we doen? Het is vraag die eertijds aan Johannes de Doper werd gesteld?

Dezelfde vraag van zoveel mensen van goede wil vandaag. Mensen die hun geloof handen en voeten willen geven. Mensen met een groot hart, dat ze ook vaak nog op de tong dragen. Praktisch, creatief ingestelde mensen met dadendrang. Mensen met principes. Een welzijnsschakel is een eigentijdse manier van doen die hen op het lijf geschreven is. Zo kunnen ze anderen 'doende' nabij zijn. Anderen de warmte geven die ze mankeert of die ze nooit ten diepste mochten ervaren. Anderen het gevoel geven van 'je mag er zijn'. Het scherpt hun eigenwaarde aan, geeft kracht om met vallen en opstaan hun leven (terug) op de rails te plaatsen. Het vraagt van de vrijwilliger heel wat geduld en hij moet tegen een stootje kunnen, moedig zijn om her te beginnen en verder te doen. Bij uitstek goddelijke vermogens die vanuit het geloof worden gevoed, wil je het finaal volhouden. Zo'n mensen tref je aan in welzijnsschakel 't Zunnetje. Misschien is dat ook jou manier van geloven? Welkom!

Eén adres

Het OCMW stelde een huis ter beschikking in de Wervikstraat 2 in Beselare. Daar is o.a. een kledij- en speelgoeddepot in onder gebracht. Er is ruimte om te vergaderen, voor gesprekken en activiteiten te organiseren. De laatste tijd ging het nogal snel. Met man, vrouw en macht werd naar de officiële opening toe gewerkt. Het resultaat en het enthousiasme van de meer dan 20 vrijwilligers verraste bij de opening de vele genodigden.

De aanwezigheid vrijdagavond 4 december van o.a. burgemeester en schepenen, de secretaris, gemeente- en OCMWraadsleden, de sociale dienst, mensen uit de gezondheidszorg, het onderwijs en het verenigingsleven was meer dan een hart onder de riem. De verschillende sprekers Christine Van Exem en Jef Carette ('t Zunnetje), Fino Tratsaert (vrijgestelde Welzijnsschakels vzw W.-VL.) en Maria Vander Meiren (OCMW-voorzitter) spraken hun diepe bezorgdheid, betrokkenheid en dankbaarheid voor het initiatief uit. De volgende dag zaterdagnamiddag 5 december was het dan de beurt aan de doelgroep, onze 'Zunneleden' om samen met hun kinderen te genieten van een gezellig samenzijn met een drankje en een hapje. Ook zij waren bijzonder aangesproken en tevreden.

Op de vergadering van woensdag 9 december werd het hele gebeuren en de voorafgaande succesvolle kerstrozenverkoop geëvalueerd, de manier van werken verder geoptimaliseerd, de laatste voorbereidingen getroffen voor de Kerstevocatie op zondag 20 december in Zandvoorde-dorp. (Programma zie parochienieuws Zandvoorde) en plannen gemaakt voor een heus nieuwjaarsfeest voor onze Zunneleden. We houden jullie verder op de hoogte.