Gilbert(o) ereburger

Laat de armen niet zakken!

Zaternamiddag 20 september werd in de parochiekerk van Geluveld alles in stelling gebracht voor wat zou worden een begeesterende hulde, een heuse 50/40-viering voor Gilbert(o) Pauwels, met geëngageerde liederen, ontroerende getuigenissen en woorden van dank, de uitreiking van het ereburgerschap, een receptie met hapjes en drankjes en een al even feestelijke eucharistieviering onder het motto “We laten de armen niet zakken” die het geheel de ultieme diepgang gaf. Een ware opsteker voor alle mensen van goede wil en een voorbeeld van wat samenwerking vermag.

Vijftig jaar geleden (1964), na het middelbaar onderwijs aan het St.-Vincentiuscollege van Ieper, trad Gilbert Pauwels uit Geluveld binnen bij de Congregatie van de Missionarissen Oblaten van Maria (OMI) en na een opleiding van tien jaar (1974) vertrok hij naar Bolivia (Zuid-Amerika). Zijn studie in de missietheologie en de antropologie vormden de basis voor 40 jaar werk bij de Aymara´s, Quechua´s en Urus in het departement Oruro, op een hoogte van 3700 meter, op de Boliviaanse hoogvlakte.

Op basis van zijn onderzoekswerk bij deze inheemse bevolkingsgroepen behaalde hij in 1983 het doctoraat in de sociale en culturele antropologie aan de Katholieke Universiteit van Leuven (1983). Veel doctores worden daarna wel professor aan een of andere universiteit, maar door solidariteit bewogen, bleef Gilberto ter plaatse bij hen wonen en werken. Hij stichtte het Diocesaan Centrum voor Sociale Pastoraal waarvan hij 20 jaar de leiding had en was daarna ook medestichter van CEPA (Centrum voor Ecologie en Andesvolkeren) waarvoor hij nu nog de verantwoordelijkheid draagt.Volgend jaar, op 8 december 2015, bestaat CEPA 20 jaar.

Die 40 jaar baanbrekende aanwezigheid bij de Andesvolkeren is in heel brede kringen niet onopgemerkt gebleven. De Sint-Margarethaparochie van Geluveld en de gemeente Zonnebeke sloegen de handen in mekaar om hun waardering uit te drukken voor het werk van hun gewezen inwoner. Op voorstel van diaken Lode Caes en met de steun van de Noord-Zuid werkgroep, onder de animatie van Sonja Hauspie, besloot het College van Burgemeester en Schepenen, tijdens de zitting van 9 september, hem het ereburgerschap van Zonnebeke toe te kennen. De uitreiking gebeurde op zaterdag 20 september in de kerk van Geluveld, in aanwezigheid van vertegenwoordigers van de gemeenteraad, familieleden van de families Pauwels en Schoutteten, heelwat vrienden van Geluveld en omstreken en vele anderen die van dichtbij betrokken zijn bij het werk van Gilberto in Oruro.

Schepen Luk Hoflack schetste eerst de situatie van Bolivia, een van de armste landen en met de meest inheemse bevolking van Zuid-Amerika. Hij kwam bijna woorden tekort om het belang en de gevolgen van de inzet van Gilbert te benadrukken voor het land zelf en de wereld.

Deze informatie werd nog aangevuld door Chris Dutry, medestichter van CEPA. Hij zette uiteen hoe Gilbert de twee hoofdproblemen van het land vanuit een nieuw instituut aanpakte. Enerzijds wijdt CEPA zich aan de problematiek van de extreme vervuiling van landbouw- en graaslanden als gevolg van de ongebreidelde mijnexplotatie. Anderzijds gaan ze ook voor de herwaarding van de Andesculturen en de deelname van de inheemse bevolking aan het bestuur van het land. Bolivia, wordt nu tot een 'plurinationale staat' uitgebouwd met maar liefst 36 naties.

Daan Janssens van CATAPA vertelde hoe hij Gilberto heeft leren kennen als een veelzijdig mens, als antropoloog, bescheiden maar onverzettelijk en met veel strategisch inzicht als het op de verdediging van de mensenrechten aankomt, als vormer en begeleider van sociale onderzoekers en van leiders van kerkelijke en inheemse gemeenschappen, waarvan enkelen nu tot de hoogste regeringskringen van het land behoren. Hij erkende ook dat CATAPA, een organisatie van vrijwilligers van jonge afgestudeerden die zich vanuit Gent inzetten voor het milieu in het Zuiden, veel aan Gilberto te danken heeft. Bij de stichting van CATAPA waren de aanpak en inzet van CEPA een belangrijke inspiratiebron. Nu werken beiden organisties nauw met mekaar samen.

Tijd en redenen te over voor Luk Hoflack, o.a. Schepen voor duurzaam beleid, energie en internationale samenwerking om het ereburgerschap te overhandigen. Hij verzekerde dat het werk van Gilbert Pauwels aan de strenge criteria van het ereburgerschap voldoet en vroeg hem te beloven het ereburgerschap met waardigheid te dragen. Het is geen eindpunt. Bekijk het een beetje als getrouwd zijn met de gemeente. Volgende maand vertrekt Gilberto opnieuw naar Oruro om verder de groep medewerkers en vrijwilligers van CEPA te begeleiden. Zij worden er op voorbereid om het werk verder te zetten. Ze kwamen trouwens ook zelf aan het woord via een gezamenlijk brief die ze in het spaans aan Gilberto lieten voorlezen.

Gilbert zelf dankte allen voor hun aanwezigheid, maar vooral de gemeente en de parochie voor dit gezamenlijk initiatief. Hij benadrukte dat het niet alleen maar over die 50 en 40 jaar gaat, maar ook en vooral over die eerste 18 jaar die er aan voorafgingen, zijn jeugdjaren in Geluveld. Toen werden de fundamenten gelegd, daar liggen de diepste wortels van wat daarna kon gedaan worden. Vanuit die fundamentele waarden die hier aangereikt en beleefd werden, heeft hij zijn leven kunnen uitbouwen. Hij vroeg dan ook dat we, wat onze ouders en voorouders in deze streek aan goeds hebben opgebouwd, zouden respecteren en niet laten verloren gaan. Hoe zij vroeger met de natuur omgingen en met mekaar, daar kunnen wij veel van leren.

Na een uitgebreide receptie, met drankjes, hapjes en – wat is de wereld klein – verrassende ontmoetingen had de Eucharistieviering plaats. Diaken Lode Caes gaf uitleg bij het centrale thema 'Laat de armen niet zakken', wat wil zeggen: niet opgeven, voortdoen, samen blijven werken aan een betere wereld. Maar ook: laat de armen, verdrukten en de uitgestotenen niet in de steek. Dat geldt voor alle broze gemeenschappen, niet in het minst voor onze plaatselijke kerkgemeenschap.

Tijdens de homilie ging Gilberto daar verder op in. Hij had over het kerkgebouw zelf dat in zijn leven zo belangrijk was: het was de ruimte voor zijn doopsel, eerste en plechtige communie, het vormsel, als misdienaar en Chiroleider. Vanuit die kerk trok hij naar de Oblaten en naar Bolivia. Maar hij herinnerde er ook aan dat we geleerd hebben dat God overal is. En, zei hij, van de kerkelijk gemeenschappen in Zuid Amerika hebben we geleerd dat Hij toch ook wel zijn voorkeurplaatsen heeft. Hij woont vooral onder de armsten, de zwaksten en de kleinsten, en leeft (werken, lijden en vieren) met hen mee. Hij roept ons op er iets aan te doen. Laten we vermijden elkaar onderling leed te berokkenen en dat we zouden meehelpen om de onvermijdelijke pijn, die in elk mensenleven aanwezig is, te verzachten.

De viering en de mis werden opgeluisterd en inhoudelijk ondersteund door het Solidariteitskoor Vamos Pro Lutar, o.l.v. Rik Decramer, als groep de perfecte muzikale 'match' met de jubilaris. De liederen sloten ten volle aan bij de inzet van Gilbert en van alle mensen en groepen die in diezelfde richting denken en werken, in eerbied voor de natuur en voor de rechten van mensen en volkeren. De befaamde componist Beethoven opperde ooit dat een valse noot zingen helemaal niet erg is als het maar met passie gebeurt. Zo lezen we het op hun website. Passie voor een wereld van liefde, vrede en rechtvaardigheid kenmerkt boven alles dit gezelschap en valse noten waren in de verste versten niet te horen.

De viering eindigde met de belofte de banden tussen Bolivia en Geluveld en Groot Zonnebeke in stand te houden. De Noord-Zuidraad en de Sint-Margarethaparochie, die de handen uit de mouwen staken om deze viering mogelijk te maken, willen de armen niet laten zakken. En Gilberto zelf wil voortbouwen op de Geluveldse fundamenten van zijn jeugd en zijn diepste wortels getrouw blijven.

Gilbert Pauwels is de vierde persoon in de geschiedenis van Zonnebeke, waar Geluveld nu deel van uitmaakt, die het ereburgerschap wordt aangeboden. Een van de vorige was de vorige rector van de Katholieke Universiteit van Leuven, Marc Vervenne, eveneens uit diezelfde kleine deelgemeente. 

Oriëntatiefeest

Deel ons verhaal

Zowat 600 of meer mensen uit alle windstreken van het bisdom zetten op woensdag 10 september enthousiast het nieuwe werkjaar in in Centrum Groenhove te Torhout. Bij het binnenkomen werd de geestdrift op de parking traditioneel nog wat opgevijzeld door René Luyten, animator voor Kerk&leven, Limburger in hart en nieren. Zo probeerde hij iedereen een peer te stoven onder het motto “Jij bent een toffe peer!” en “Wat we niet aan de Russen kwijt kunnen, kunnen we nog altijd aan de Westvlamingen ...” Er werd binnen gezongen, gebeden en geboeid geluisterd naar Mgr. Jan Dumon, die een verdiepende lezing bracht over het nieuwe jaarthema 'Deel ons verhaal' als een aanzet tot evangelisatie. We moeten net als de eerste christenen de deuren van onze cenakels (lees kerken) opengooien en de blijde boodschap naar de mensen brengen. Hoe vinden we daarvoor een taal die aanslaat?

Hierbij enkele reflecties.

Mgr Jan Dumon (°1942) is een Westvlaming, Bruggeling met een grote internationale ervaring. Zo was hij tot voor kort secretaris-generaal voor de Pauselijke Missiewerken in Rome, voorzitter van Broederlijk Delen ... momenteel is hij directeur van het Verbiest-instituut van de KU Leuven. Dus iemand die over de grenzen van de Vlaamse Kerk heen kan kijken en die ons van daaruit ideeën kan aanreiken om het jaarthema concreter te maken.

Jezus als eerste verkondiger

Hoe delen we ons verhaal, ons geloof en waar vinden we de wegen om dat te doen? Waar kunnen we beter te rade gaan dan bij Jezus zelf. In de bekende parabel van de Zaaier maakt hij ons deelgenoot van zijn eigen ervaringen als verkondiger. Wij mikken, deels vanuit de kerkervaring van vroeger op successen en dan vooral op de grote aantallen. We willen zo graag de mensen opnieuw massaal voor de Kerk winnen. Maar zo werkt het niet, leert Jezus. Slechts een klein deel van het zaad valt in goede aarde en brengt rijke vrucht voor. Alleen heb je geen zicht wie ontvankelijk is en mag je daarom niemand uitsluiten. Het is dus vooral een zaak van naar buiten te treden en breed te gaan verkondigen. Het geloof naar de mensen toe te brengen, daar waar ze leven, werken en verpozen. Het is nog niet zo lang geleden dat geloof en cultuur zodanig met elkaar vervlochten waren dat je daarvoor nauwelijks een inspanning hoefde te doen. We hebben het dan ook nooit echt geleerd, het zit bij wijze van spreken niet in ons DNA. De pastoors deden het voor ons en dat breekt nu zuur op in een tijd waar een gezamelijk houvast of het kader ontbreekt. Er is de boutade waar veel waarheid in zit die luidt: “In het begin was er geen enkele christen, toen werden ze allemaal christen met het gevolg dat er nu geen meer zijn!” Wanneer het geloof gaat behoren tot het algemeen gangbare, het bewuste en onderbewuste is er nauwelijks nog ruimte of behoefte voor persoonlijke belijdenissen en dat is op termijn nefast. Zo wordt het geloof uitgehold en stuikt het ineen. Dat is wat we sedert de Tweede Wereldoorlog zien gebeuren, in het ene land - zoals Frankrijk - al wat vroeger dan het andere. Dus ook in het eertijds zo katholieke Vlaanderen en nu zelfs versneld in Latijns-Amerika.

Kom en zie

Willen we echter uitzicht krijgen op een nieuwe manier van ons geloof te delen, dan horen we de oude denkkaders en manieren van doen durven los te laten. Willens nillens gebeurt dat toch want ze hebben hun houdbaarheidsdatum al lang overschreden. We moeten nu plots overschakelen op een missionair beleven van ons geloof. Dat wil zeggen, zelf te gaan vertellen, initiatief te nemen met twee of meer in wie, wat en waarom we nog geloven en hoe we dat in de praktijk doen. Mensen uit te nodigen, zoals Jezus het lapidair tot z'n eerste leerlingen zei 'Kom en zie', dan zal je duidelijk worden hoe ik dat versta en beleef. Dat gaat ons dus niet zo goed af. Natuurlijk mogen we blij zijn als we nog iet of wat georganiseerd zijn en van daaruit kunnen handelen maar het zal hoe langer hoe minder de regel zijn. 

Het valt op dat Jezus zelf heel weinig organiseert om z'n boodschap te verkondigen. Het gebeurt vooral onderweg, heel dikwijls in confrontatie met mensen die overhoop liggen met zichzelf en met de omgeving. Ze gaan gebukt onder schuldgevoelens of ze worden omwille van hun anders-zijn, beperkingen, tegenslagen of wandaden niet aanvaard of gediscrimineerd, aan hun lot overgelaten. Vandaag is het niet anders. Maar Jezus durft in te gaan tegen machtigen die mensen, ook vrouwen en kinderen, verknechten, zelfs als het religieuze leiders zijn. Telkens spreekt hij woorden en stelt hij daden die bevrijden. Kortom hij maakt duidelijk dat zijn manier van handelen ook Gods handelen is en hij nodigt ons uit hetzelfde te doen. Uit dat geloof, die toegankelijke Vader-Zoonverhouding put Hij zijn ongelofelijke kracht. Zijn milieu om te verkondigen is dus niet de synagoge of de tempel want telkens hij daar komt breekt er herrie los. Hij is zoveel meer dan een predikant of een schriftgeleerde. Hij leeft van het woord dat hij spreekt. Als de leerlingen dan na zijn dood over hem gaan vertellen dan putten ook zij uit hun eigen ervaringen. Hij heeft ons veranderd, we hadden hem verraden, we begrepen hem niet maar hij heeft ons dat vergeven, hij heeft ons moed en blijft ons motiveren om het nu ook aan jullie te vertellen hoeveel deugd dat doet. Het gebeurt kleinschalig en mensen gaan gemeenschappen vormen om die boodschap samen gestalte te geven in hun leven. Die kernen staan ook open voor elkaar en gaan ruimer Kerk vormen.

Modellen voor vandaag

We zijn een lauwe, verwende soms verkrampte minderheidskerk-op-zijn-retour geworden en kunnen daarbij paradoxaal genoeg veel leren van andere maar dan vitale minderheidskerken overal in de wereld. En dan vooral van kerken die met nauwelijks enkele procenten van de bevolking floreren of overleven in een Hindu- of Moslimcontext. Dit is een gans andere manier van kerk-zijn, dat niet zoals bij ons eertijds of nu nog in mindere mate, kon rekenen op een groot en bemiddeld instituut met een grote clerus. Het model van de begintijd van de eerste christenen bestaat dus nog altijd en is helemaal niet zo veraf. Het sijpelt ook hier al binnen in onze grootsteden waar migranten en vluchtelingen vaak de dragende krachten geworden zijn van onze parochies. Spontaan zetten veel christenen zich hier in om die nieuwelingen op te vangen, hen materieel verder te helpen. Vergeten wij vooral niet ook veel van hun manier van leven, gelovig-in-het-leven-te-staan te leren. Hoe doen zij het?

Communicatie is daarbij het sleutelwoord. Het begint met luisteren, elkaar begrijpen. Overal is communicatie aan de orde, in de sociale media, in de politiek, het bedrijfs- en het cultuurleven, het onderwijs, het gezin, in relaties en de opvoeding van kinderen. Het komt telkens van twee kanten. Daar kan de Kerk nog veel van leren. Geloven is geen éénrichtingsverkeer-van-wij-gaan-het-nu-eens-uitleggen! Wij tegen de boze wereld.

Kerk binnenstebuiten

Er zijn in de Kerk de laatste jaren nogal wat inspanningen gedaan om open en gastvrij te zijn. De deur stond open en de drempel werd verlaagd. Dat is goed maar toch niet voldoende. We moeten ook naar buiten komen. Als een koekoek ons ei in het nest van de samenleving durven te leggen. Aanwezig zijn op evenementen en participeren in zinvolle initiatieven. Gist in het deeg te zijn. Dat hoeft niet altijd grootschalig te zijn. Kom, als het past, in gezelschap in alle bescheidenheid voor je geloof uit. Steek het niet onder de korenmaat en als je gezaaid hebt, laat het dan los, ga als de boer rustig slapen. Vertrouw op God. Hij doet z'n werk. Wij weten niet wat Hij in petto heeft voor elke mens. Niets voor niets heeft God geen schoonmoeder vandoen. Hoewel er nog altijd veel gegadigden voor zijn. Maar dat pakt niet bij Hem!

Beluister hieronder de integrale lezing

50/40 viering Gilbert Pauwels

Na Robert Donck, grondlegger van de kaasmakerij Passendale, Marc Vervenne, voormalig rector aan de KU Leuven, en de Nieuw-Zeelandse Joanne Kane wordt Gilbert Pauwels de vierde ereburger van Zonnebeke. Wat maakt hem zo bijzonder? Wat voor goeds kan er uit Geluveld komen. Gilbert vertelt het ons zelf in dit interview.

2014 is blijkbaar een bijzonder jaar voor jou.

Ja, er komen nogal wat dingen samen dit jaar. Ik vertrok naar Bolivia 40 jaar geleden (augustus 1974) en begon het pre-noviciaat bij de Oblaten in augustus 1964, 50 jaar geleden. In Bolivia leefde en werkte ik er als diaken in het departement Oruro (twee keer zo groot als Belgïe - 3700 meter boven de zeespiegel), gedurende bijna 20 jaar als verantwoordelijke van het 'Diocesaan Centrum voor Sociale Pastoraal' en bijna 20 jaar van CEPA (Centrum voor Ecologie en Andesvolkeren). Dit laatste is een initiatief van de Boliviaanse Oblatenprovincie dat opkomt voor de verdediging van het milieu en van de Aymara-, Quechua- en Uru-culturen.

Jij bent missionaris Oblaat met een opleiding in de sociale en culturele antropologie.

Inderdaad, en die twee gaan best samen. Voor beiden is de verscheidenheid van culturen van groot belang. Hoe kunnen we tot een betere verstandhouding en samenwerking komen tussen de verschillende culturele gemeenschappen? En hoe kan de boodschap van het Evangelie in al zijn rijkdom concreet beleefd worden temidden die veelheid van situaties en waardenbelevingen en daarbij een volkseigen uitdrukking krijgen. Intussen is er wel een en ander in de goeie zin veranderd. De Oblaten die nu als priester in de streek werken zijn niet langer Canadezen, maar Bolivianen die behoren tot het Aymara-volk.

Zelf werk je op sociaal en cultureel vlak.

Ik heb ook wel meegewerkt aan de opleiding van catechisten en de kerkverantwoordelijken van de tientallen Andes-dorpen en -dorpjes. Het meewerken aan de uitbouw van een eigen geloofsbeleving en kerk leek ons een belangrijke opdracht. Maar wat ook belangrijk bleek, is de band te onderhouden en te verzekeren tussen hun eigen regieuze beleving en de concrete dagdagelijkse problemen van de gemeenschappen en de personen. Vandaar dat de zorg voor gezondheid, onderwijs, landbouw en veeteelt, die de aanwezigheid van de Oblaten in de streek steeds heeft gekenmerkt, nu reeds meer dan 60 jaar.

De Oblaten van Bolivia zijn toch vooral bekend als de verdedigers van de mijnwerkers.

Dat ook. Het opkomen voor de rechten van de arbeiders, vooral dan de mijnwerkers, het opkomen voor de zwaksten in de sociale strijd, is al vlug een prioriteit geworden, vanuit de mijnbouwparochies van het Norte de Potosí, met als belangrijkste instrument Radio Pio XII. Het was meteen ook een strijd voor de democratisering van het land. De tijd van de jaarlijkse militaire staatsgrepen is voorbij. Bolivia is nu niet langer een republiek, maar de 'plurinationale staat' Bolivia, met 36 naties of inheemse gemeenschappen, waaronder de Aymara´s, de Quechua´s en de Uru´s die de overgrote meerderheid van het departement Oruro uitmaken.

En nu dienen er zich nieuwe problemen aan?

Inderdaad. Toen we, nu bijna 20 jaar geleden met CEPA begonnen, was dit om we een antwoord te geven op twee fundamentele problemen. Ten eerste, het probleem van de vervuiling door de mijnbouw en ten tweede, de groeiende kansen voor de inheemse bevolking om meer zeggingschap te krijgen in het bestuur van het land en bij de ontginning van de natuurlijke hulpbronnen en dus ook bij de verdeling van de opbrengsten. De sociale strijd kreeg een nieuw gezicht, maar het gaat fundamenteel om hetzelfde. Nu staat de herverdeling van de gemeenschappelijke rijkdom en de verdediging van Moeder Aarde centraal, als rechten van iedereen, ook armen en uitgestotenen. Met die verwachting heeft enkele jaren geleden een grote meerderheid van de bevolking Evo Morales als president van Bolivia gekozen. Hij is van Aymara-afkomst, geboren in Orinoca, een dorpje op de Altiplano van Oruro. Maar er moet nog veel gebeuren om milieugerechtigheid en culturele gelijkwaardigheid in praktijk te brengen.

En met die problemen van vervuiling en promotie van de Andesvolkeren is CEPA nu mee bezig.

Wij begeleiden mensen en organisaties die daar iets aan willen doen. Vanuit CEPA hebben 80 rurale gemeenschappen die bedreigd of vervuild worden door verscheidene mijnbedrijven, een eigen organisatie opgericht (CORIDUP: coordinatie-orgaan van de dorpen rond de Desaguadero-rivier en het Uru Uru- en Poopó-meer). Nu nemen zij permanent deel aan werkvergaderingen en inspecties samen met vertegenwoordigers van de regering, de regionale besturen en de verantwoordelijken van de mijnbedrijven. Samen met CORIDUP kijken we er als CEPA op toe dat de gedane overeenkomsten en beloftes worden nagekomen.

En op vlak van de inheemse volkeren?

Daar hebben we een keuze moeten maken. Onze mogelijkheden zijn beperkt. We hebben gekozen bij voorkeur te werken voor de Uru-natie, maar zonder de contacten met de drie andere Aymara- en Quechua-"suyu" (van oorsprong Inca-provincies) te verliezen:Carangas, Suras en Quillacas. De Urus zijn van oorsprong jagers, vissers en plukken en bestaan uit twee groepen: enerzijds de Uru-Chipaya en anderzijds de Urus van het Poopó-meer. Ze zijn samen met amper 3000 maar vormen één van de 36 naties die Bolivia rijk is, samen met een andere kleine Uru-groep bij La Paz (Iruito). De Chipaya hebben hun eigen taal bewaard. De Urus waren de armste, meest verwaarloosde en uitgesloten groep, zelfs vanwege hun Aymara-buren. Hen steunen we, waar zij opkomen voor hun rechten als oorspronkelijk volk, als bewoners van de meren en rivieren, als quinua-boeren, ennu ook als veetelers. Ze hebben eigen vertegenwoordigers, zelfs tot in het parlement.

Jouw mooiste ervaring?

De gemeenschappen van CORIDUP (met door mijnbouw vervuilde gronden en waters) trokken met enkele honderden te voet van Oruro naar La Paz (230 km) en bekwamen wat ze wilden: dat het waterbekken rond het Poopó-meer wordt uitgeroepen tot milieu-noodgebied. Dit maakte meteen de weg vrij voor een reeks maatregelen waarbij zeven ministeries betrokken zijn. Tot nu toe oefent CORIDUP er controle op uit dat de beloften ook effectief waargemaakt worden. Het gaat daarbij om heel elementaire zaken, zoals de bouw van een dam, opdat het met zware metalen vervuilde mijnwater niet rechtstreeks naar de rivier en het meer zou vloeien. De Urus zagen dit en deden hetzelfde: een voettocht naar La Paz, met vrouwen en kinderen. Voor het eerst in hun geschiedenis manifesteerden ze zich als volk publiekelijk in het land en ze werden positief onthaald waar ze langskwamen.. Ook zij bekwamen dat hen een aantal beloften werden gedaan: huizen, wegen, school, hospitaal, gronden, technische bijstand, reglamentering van de visvangst, alles waar ze als Bolivianen recht op hebben,... en ook zij, met de medewerking van CEPA, zien er nu op toe dat de beloftes worden nagekomen. Het schoonste is niet wat we zelf deden, maar wat we mensen en gemeenschappen hebben kunnen laten doen.

Jouw pijnlijkste ervaring?

Het is al enkele jaren geleden. Ik stak de plaza, het centrale plein van Oruro over, en zag een groep mijnwerkers die een pop aan het verbranden waren. Ik ging naderbij; het werd muisstil. De pop bleek... Gilberto voor te stellen. De mijnwerkers protesteerde tegen het feit dat CEPA door de inheemse gemeenschappen tegen mijnbouwvervuiling te verdedigen, mijnsluiting zou veroorzaken en hun werkgelegenheid in gevaar zou brengen. En dan denken dat wij,... als Oblaten steeds de mijnwerkers hadden verdedigd... Toen de mijnen vroeger gesloten werden, hadden wij, vanuit Pastoral Social, hun voettocht met duizenden mijnwerkers naar La Paz, gesteund ... Ik werd ineens door de mijnwerkers tot vijand van de streekontwikkeling gebombardeerd, terwijl anderzijds de overgrote meerderheid,de Indiaanse boerengemeenschappen, op ons bleven rekenen om hun gronden en waters te verdedigen.

Intussen is er veel veranderd. Nu zeggen de mijnwerkers dat ze zelf het milieu willen verdedigen. Zijzelf eisen een dam tegen de mijnafval. Ze zeggen ons nu na dat het ook om hun gezondheid en die van hun familie gaat. Maar niet alle wantrouwen is verdwenen.

Nu ben je op vakantie in Vlaanderen?

Ja. Het doet deugd na een paar jaren mensen terug te zien, familie, vrienden, Oblaten en ook de banden met solidaire organisaties te verstevigen. De uitwisseling, onderlinge samenwerking en contacten tussen Oruro en Vlaanderen zijn permanent, via verscheidene organisaties. Maar toch wil ik er een soort werkverlof van maken. In al die jaren heb ik heel wat antropologisch materiaal verzameld. En dat wil ik nu wat ordenen, herlezen, analyseren en interpreteren. Dat moet mezelf en ook anderen toelaten de Andeswereld nog beter te begrijpen en dus ook op een juistere manier te benaderen. Het gaat om een wondere wereld die respect afdwingt. Alle tijd die ik kan vrijmaken besteed ik daaraan, in de hoop die rijkdom op een of andere manier ook voor anderen toegankelijk te maken. Maar het belangrijkste is dan toch dat ik er binnenkort, met vernieuwde krachten, weer middenin kan staan.

PROGRAMMA 50/40 VIERING

Het gemeentebestuur van Zonnebeke en de Sint-Margarethaparochie van Geluveld nodigen u allen vriendelijk uit op de 50/40-viering van Gilbert Pauwels op zaterdag 20 september om 16.00 u. in de parochiekerk van Geluveld.

- welkom door Luk Hoflack, schepen van internationale samenwerking

- duiding van Gilberts project CEPA door CATAPA

- huldiging en uitreiking ereburgerschap van de gemeente Zonnebeke aan Gilbert Pauwels door Dirk Cardoen, burgemeester

- receptie met een hapje en een drankje

Muzikale gasten: Solidariteitskoor Vamos Pra Lutar o.l.v. Rik Decramer.

Om 18.15 u. volgt de plechtige eucharistieviering om deze 50/40 jaren samen met Gilbert en zijn familie, vrienden en kennissen te gedenken. Ook deze misviering wordt opgeluisterd door het Solidariteitskoor Vamos Pra Lutar.

Afscheid Pater Paul

Naar aanleiding van het afscheid van Pater Paul Catry als aalmoezenier van het Zorgcentrum Sint-Jozef in Zonnebeke hebben we hem dankbaar proberen te typeren aan de hand van zijn aanspreektitel Pater Paul.

P = Plannen

Pater Paul is een planner. Hij deed dit bij zijn aankomst 8 jaar geleden en deed dit ook nu bij zijn vertrek. Bij zijn start heeft hij heel voorzichtig alle bewoners leren kennen en duurzame contacten uitgebouwd. Hij plande zijn vieringen, zijn ziekenhuisbezoekjes en wekelijkse bezoeken in huis. Hij plande zo goed dat je op hem kan rekenen en dit maakt hem geliefd bij allen die beroep doen op hem.

A = Aalmoezenier

Pater Paul was hier 8 jaar. De laatste van de 5 scheutisten die hier aalmoezenier waren. Pater Nevejan, Pater Desmet, Pater Willy Debandt, Pater Jozef Sinnesael en laatst dus Pater Paul Catry. Tussen al deze Missionarissen van Scheut hadden we één maal een pater van de Heilige Geest Pater Caulier. Ze hadden allen hier als het ware hun laatste missiepost. Hun missie was om deze plaats mensen de mogelijkheid te bieden hun katholieke geloof te beleven maar vooral om er te zijn voor alle bewoners in de herfst van hun leven.

T = Tevreden

Zelden een man gezien die zo tevreden door het leven stapt. In acht jaar heb ik Paul nooit ontevreden gezien, nooit horen klagen. Ik heb hem wel zien zoeken om problemen op te lossen of zaken anders te doen. Steeds opbouwend, steeds vooruitziend. Een missionaris ten voeten uit want zij weten maar al te goed hoe luxueus wij het hier hebben en dat veel anderen het met veel minder moeten doen.

E = Energiek

Op 75 jarige leeftijd aalmoezenier worden. Een voor hem nog ongedane taak. In een omgeving die hem eigenlijk vreemd was, in een land dat hij reeds lang ontgroeid was. Dan je 365 dagen per jaar ten dienste stellen en dit 8 jaar lang., het is niet min. Ziekenbezoeken in het ziekenhuis, aangepaste vieringen, gebedswakes, vrijwilligerstaken op zich nemen. Wie doet het na? Energiek, er is geen ander woord voor.

R = Relaties

Paul houdt van relaties. Bewoners, hun familie en vooral ook onze vrijwilligers houden jaren nadien nog contact met hem. Het ultieme bewijs dat ze hun omgaan met Paul heel zinvol vinden. Ik wil hier toch ook zijn medepriesters vermelden waarvoor hij veel gedaan heeft en doet. Wijlen E.H. Pieter Desmadryl en E.H. Frans Vanryckegem.

P = PMD

Toen Paul hier acht jaar geleden toe kwam zat hij na enkele weken nog met wat vragen. Één vraag die ik me blijf herinneren was deze over PMD. Paul vroeg wat dat hier eigenlijk was. Afval was toch afval. Waarom dit in een groene zak, dit in een blauwe, en nog een ander deel in karton. Typerend voor de volgens mij best complexe situatie waarin we in het Westen verzeild zijn. Alles wordt ingewikkeld, moeilijk om volgen maar ook weg van de essentie. Duurzaam leven zit niet in een PMD-zak maar vooral in de mate waarin we aandacht en liefde voor elkaar hebben. En laat dit nu juist zijn missie zijn.

A = Aandacht

De hoofdtaak van Paul. 'Er zijn'. Je mag dit niet minachten, het met aandacht luisteren naar de noden en de bekommernissen van onze bewoners. Regelmatig zagen we ook hun families de weg naar Paul vinden. Geen extraatje maar een logisch gevolg van zijn groot engagement.

U = Uitdaging

Paul gaat geen uitdaging uit de weg. Op 75-jarige leeftijd aalmoezenier worden in een christelijk zorgcentrum voor zorgbehoeftige senioren in een pluralistische maatschappij. Er bestaat een programma 'Doet hij het of doet hij het niet'. De kandidaten krijgen een opdracht die praktisch niet te doen is en mogen dan kiezen of ze het doen of niet. Meestal is er veel twijfel. Bij Paul zagen we nooit enige twijfel. Zijn aangegane uitdaging bracht hij tot een goed eind.

L = Leken

Paul's stokpaardje hebben we voor laatst gehouden. Ik ken niemand die meer overtuigd is van de taak die weggelegd is voor de leken vandaag in de kerk dan Paul. Vanuit zijn ervaring in de missies was dit van bij de start hier zijn basisstelling. Wij, priesters kunnen dit niet alleen aan. We hebben vrijwilligers, leken nodig die ons kunnen bijstaan in onze taak en die zelfs 'met den tijd' onze taak grotendeels overnemen. Hij vond hier zijn leken die hij het volle vertrouwen schonk en hun de vrijheid gaf binnen de afgesproken grenzen taken over te nemen. 't Is gevaarlijk namen noemen maar 4 mensen springen er toch uit Trees, Jef en Christine. Bijna altijd bereikbaar en steeds bereid om van hun opdracht het beste te maken, dankbaar om de mogelijkheden die ze kregen en krijgen. Christine Vandenabeele wordt de pastoraal coördinator en zal de pastoraal op een zelfde coördinerende en stimulerende wijze als Paul verder zetten. De goede lezer merkt meteen dat ik nog maar 3 namen heb. Maar ik kan zuster Ann toch geen leek noemen. Ook zij blijft geëngageerd meewerken aan alles wat Pater Paul op touw zette. Trouw op post en alles in goede banen leiden. Dit was haar missie aan de zijde van Paul.

Paul, bedankt om ons reeds jaren dit denkkader voor te houden. Vandaag plukken we de vruchten van uw vooruitziende visie. Met de leken en zusters zullen we uw taak hier verder zetten. Gelukkig hebben we ook nog E.H. Paul Dejonghe die ervoor gezorgd heeft dat een aantal priesters bereid waren verder een weekendviering te verzorgen voor de mensen. We nemen vandaag afscheid van Pater Paul, zalig of heilig zal hij wel nooit verklaard worden maar voor ons was hij een zalig mens die we nooit zullen vergeten en waarvan we hopen dat hij regelmatig nog eens binnenspringt. Vandaag slaan we een nieuwe weg in en die is misschien vanzelfsprekend. Maar we doen het we met evenveel overtuiging en in de geest van hoe Paul, onze laatste aalmoezenier, het zou gedaan hebben.

Peter Reynaert,

directeur WZC St.-Jozef, Zonnebeke