De Passie van Ieper

We trappen uiteraard een open deur in als we zeggen dat Ieper en WO I heel nauw met elkaar verbonden zijn en waren in leven en dood. De herinnering aan die pijnlijke omarming blijft leven en wij willen ze ook levend houden. Ook de Ieperse kerkgemeenschap voelt zich blijvend betrokken.

Vredeskerk

Vrede is dan ook een begrip en een verlangen dat heel dierbaar blijft in gebed, geloof en inzet. De ieperse Pastorale Eenheid draagt de naam van Onze-Lieve-Vrouw van Vrede en bedacht een tijd geleden al de Sint-Jacobskerk met de titel van ‘Vredeskerk’. ‘Nomen est omen’: In de naam steekt een oproep, een uitdaging. Er werd een werkgroep opgericht om die zending verder invulling en gestalte te geven.

‘Passie van Ieper’ is het eerste initiatief waarmee ze vandaag naar buiten komen. Het gaat om een tijdelijke tentoonstelling in de Ieperse Sint-Jacobskerk die later ook kan uitgeleend worden aan andere kerkgemeenschappen of belangstellenden.

Menselijke WO I-verhalen in 14 staties

Tijdens de Eerste Wereldoorlog gingen burgers en militairen door de hel van de Ypres Salient. Vandaag leven hun verhalen verder, niet alleen in brieven en dagboeken, maar ook in de mondelinge overlevering van de families die naar Ieper terugkeerden. Hun geschiedenis verdient het om voortverteld te worden.

De veertien staties van de kruisweg vormen het sjabloon voor evenveel Ieperse verhalen uit de Eerste Wereldoorlog. Van veroordeling tot troost. Tegelijk schrijnend en weerbaar. Het zijn emotionele en herkenbare verhalen van en over mensen uit Ieper, gebracht met schroom en diepe eerbied. Hun vaak dramatische ervaringen, hun ‘passie’, hun ijver, strijd en geloof. 

Ze worden gepresenteerd op veertien panelen bestaande uit tekst en foto.

Voor de verhalende tekst werd geput uit brieven, dagboeken, publicaties maar ook mondelinge verhalen van families die in die tijd in het Ieperse woonden of verbleven. Marc Dejonckheere uit Zonnebeke beet er zich in vast en redigeerde, bewerkte het verder met z’n vlotte pen tot een knap geheel. Zonder zijn toewijding was de kruisweg er nooit gekomen. De mooie gedichten erbij zijn van de hand van Herman Vanderplaetse uit Ieper.

In de prachtige Sint-Jacobskerk blijft natuurlijk de klassieke kruisweg uit de school van Maredsous te bewonderen. Ook het kunstwerk ‘De kruisweg van de liefde’ van Bernard Sercu uit Kemmel wordt er tentoongesteld. Dit abstraherende en sobere werk benadert het passieverhaal als een verhaal van licht en verrijzenis en maakt integrerend deel van de ‘Passie van Ieper’.

Opening tentoonstelling en boekvoorstelling

Iedereen is graag uitgenodigd op de opening van de tentoonstelling en de voorstelling van het bijhorend boek ‘Passie van Ieper’ op vrijdag 10 maart om 19.00 u. in de Sint-Jacobskerk. Er is een inleiding op de ‘Passie van Ieper’ door Marc Dejonckheere en priester-kunstkenner Mark Delrue spreekt over het werk van kunstenaar Bernard Sercu. Nadien wordt de tentoonstelling officieel geopend met een receptie. Alle geïnteresseerden zijn welkom. Gelieve wel aan te melden via vredes-kerk@kerkinieper.be

Tot eind juni zal de kerk en de tentoonstelling te bezichtigen zijn op zaterdag- en zondagnamiddag, telkens van 14.00 tot 18.00 u. (Schoolgroepen of andere groepen volgens afspraak).

Uit heel dit initiatief spreekt vooral een diepmenselijke droom van een vredevolle wereld, onze hoop en ons geloof in Gods Rijk van Gerechtigheid, onze afkeer van geweld, terreur en oorlog, onze nooit aflatende bekommernis om een aardbol waarop het goed is om te leven.

De Sint-Jacobskerk is in de loop der eeuwen steeds een rustplaats geweest voor pelgrims op hun weg naar Compostela. Wij hopen dat de sacrale ruimte van onze kerk en de ‘Passie van leper’ kan bekoren en uitnodigen tot stilte en rust. Gehoopt wordt ook dat deze tentoonstelling zeker de belangstelling zal krijgen van godsdienstleraren en -leraressen of catechesegroepen.

Gezocht!

En nu, in de staart zit...nee, niet het venijn, wel een warme oproep. Een tentoonstelling als deze vraagt ook wel wat toezicht. Liever dan dat te verzekeren door beveiliging wordt ingezet op een warm en vriendelijk onthaal. Dus wordt nog gezocht naar vrijwilligers die bereid zijn een paar uur aanwezig te zijn, vooral op zondagnamiddag, bijvoorbeeld van 14.00 tot 16.00 uur of van 16.00 tot 18.00 uur.

Wie zich aangesproken voelt kan contact opnemen met Pater Gaby Demeulenaere, G.Gezelleplein 5, 8900 Ieper – 0475 312 175 – gaby.demeulenaere@skynet.be.

Alvast welkom in de Sint-Jacobskerk voor de ‘Passie van Ieper’.

De Passie, kilte of kippenvel?

Zowat 5000 toeschouwers troepten op zaterdagavond 19 maart samen op een goedgevulde Grote Markt te Ieper voor het passiespel ‘De Passie’, een twee uren durend, multimediaal spektakel. De helft minder dan de organisatoren verhoopt hadden. De koude zal wel heel wat mensen - en zeker op gezegende leeftijd -  weerhouden hebben om te komen. De inhoud van het verhaal, het scenario en de vertolkingen waren dan weer dubbel en dik zo ontroerend en onverhoopt goed om het lijden van koude voeten en verkleumde handen meteen te vergeten.

Dreigingsniveau 3

Zo begon het. Jassen en tassen moesten bij het binnenkomen opengemaakt en gescreend worden op de aanwezigheid van bommengordels en explosieven. In ieder geval een zeer vreemde, ietwat shockerende gewaarwording voor modale, vredelievende gelovigen of kerkgangers. Even leek het dan toch ook serieus mis te lopen toen op de laatste tonen van Geena Lisa’s schitterende vertolking van Maaike Oubouter’s lied ‘Dat ik je mis’, het licht onverwachts uitdoofde en tot grote schrik van veel toeschouwers een luide knal weerklonk. Gelukkig was het ‘maar’ een geniale vondst van scenarist Benjamin Sercu om de dood van broeder Stoffel voor het vuurpeleton te verbeelden. ‘Maar’ het maakte indruk als een dramatisch orgelpunt op al wat vooraf ging.

Het ‘platste’ en het ‘hoogste’

Het lijdensverhaal werd twee millenia verder in de tijd getransponeerd naar de realiteit van de Eerste Wereldoorlog. Een werkelijkheid die we vandaag, honderd jaar later, opnieuw aan de lijve ondervinden, na de voorbije rustige decennia in West-Europa. Met de aanhoudende oorlogen in het Midden-Oosten en de vluchtelingenstroom die dat op gang brengt, de terroristische aanvallen dichtbij huis, duiken ook hier de oude demonen weer op. Mensen worden geconfronteerd met het ‘platste’ en het ‘hoogste’ in zichzelf en worden dikwijls gekweld door weinig nobele gedachten. Iemand ‘tweette’ op twitter na de vreselijke aanslagen in Brussel: “We zien mensen vluchten uit Zaventem Airport. Iedereen begrijpt dat. We zien mensen vluchten uit Syrië. Niet iedereen begrijpt dat. Vreemd.”

Onverbeterlijke idealist

Dit geactualiseerde lijdensverhaal werd vanuit een geïmproviseerde studeerkamer op scene gebracht door verteller Bob De Moor. Hij baseerde zich op de dagboeken van z’n Nonkel Jean, zelf oudstrijder. Gaandeweg wordt duidelijk dat z’n wedervaren niet op hemzelf slaat maar veeleer op ‘broeder’ Stoffel, heel naïef in de beste zin van het woord, innemend gespeeld door Koen Vijverman, brancardier en een ‘onverbeterlijke’ idealist waar blijkbaar niemand ‘pak’ op heeft. Hij ziet ‘de mens’ in vriend en vijand en handelt daar ook consequent naar. Een ‘lastpak’ dus, een luis in de pels van zowel z’n geestelijke oversten, o.a. legeraalmoezenier Faes, vertolkt door Peter Bulcaen, als van de militaire overheid. De linken met de traditionele passie zijn direct min of meer duidelijk voor iedereen die iet of wat katholiek is opgevoed, wanneer we verder enkele prominente rollen overlopen: de verteller (een evangelist), broeder Stoffel (Jezus), Pierre (Petrus), piot Jules (Judas), nonkel Jean (Johannes, de zoon van Zebedeus), Marie, de moeder van Stoffel (Maria), de verpleegster Marie-Madeleine (Maria-Magdalena), aalmoezenier Faes (hogepriester Kajafas), Majoor Pillaert (landvoogd Pilatus) …

Vox populi

Al die verbanden zijn schitterend en subtiel in de verhaallijnen verwerkt en vertaald naar de de platitudes van de ‘vox populi’ vandaag. Zo komen de evangelies in de dialogen bijzonder, bijna ‘akelig’ en zeer confronterend tot leven. Het sprak boekdelen. De manier bijvoorbeeld waarop de eucharistie door de omstaanders in de verbeelding van 'het Laatste Avondmaal’ wordt gebagatelliseerd. De manier waarop Marie-Madeleine, vertolkt door Lotte Vannieuwenborg, mannen in hun blootje zet als ze het heeft over lust, begeerte en liefde. De manier en de bochten waarin de krijgsraad zich kronkelt om het fatale vonnis nog als humaan voor te stellen. De manier waarop ‘broeder’ Stoffel ingepeperd wordt door zijn kerkelijke oversten dat hij geen ‘priester’ is en dus geen recht van spreken of handelen heeft. Dat hij zich maar beter terugtrekt binnen de veilige muren van het klooster om daar te gaan bidden voor de vrede en z’n eigen vel te redden. Stoffel repliceert dat hij alleen maar over God spreekt en naar dat Woord handelt, dat hij gewoon niet anders kan. Is dat dan verkeerd!? Neen, maar het loopt dan telkens weer verkeerd af. Zo verging het de profeten, Je zus en de afloop bij Stoffel is al even voorspelbaar. Desondanks wekt het steeds opnieuw een onverwoestbare hoop op beter, dat de liefde sterker is dan het kwaad.

Superlatieven tekort

Bijzonder geslaagd en inlevend waren de muzikale vertolkingen van Geena Lisa, Mathias Sercu en Simon De Cuyper, vol gedragen door het veelkoppige orkest, in hoofdzaak lokaal talent onder de begeesterende leiding van Nico Logghe. Uitmuntend was ook de keuze van de ondersteunende muziek waaronder meerdere songs van Stef Bos. Superlatieven tekort ook voor de bijrollen, vaak lokale beroemdheden die het verhaal nog dichterbij brachten en het een persoonlijke toets gaven … de frisse choreografie van Dieter Vandeputte en z’n dansers, alles in een regie van Bart Cafmeyer, die het overzichtelijk en goed te volgen in beeld bracht op die Grote Markt, ook een (technisch) huzarenstukje.

Te mooi om waar te zijn?

De verteller eindigt met enkele voor ons, moderne westerlingen o, zo nuchtere bedenkingen, die ons ondanks alles weer gaan doen twijfelen. Kloppen al die wonderlijke geruchten over broeder Stoffel wel? Hij heeft immers nergens bevestiging gevonden in de archieven over het vreselijke lot en het wedervaren van broeder Stoffel? Maar waarom doet zo’n verhaal, als het tenminste goed verteld wordt, ons dan telkens weer hopen op beter, doet het in ons het verlangen naar het onmogelijke oprijzen, doet het ons opleven of opstaan en beginnen wij weer opnieuw, tegen beter weten in? Schuilt hierin geen ‘goddelijke’ kracht die van ‘kilte een kippenvelmoment’ maakt?

Bekijk hieronder integraal de passie:

Stoffel alias Jezus

De eerste editie van De Passie in Vlaanderen ging door in 2014 in Merchtem. Het was meteen een schot in de roos. Er waren 8.000 aanwezigen en 800.000 Vlamingen bekeken het via hun regionale tv-zender. In deze tweede editie wordt het lijdensverhaal van Jezus geactualiseerd in een oorlogsomgeving en de Grote Markt van Ieper is hiervoor het decor. De scènes spelen zich niet specifiek af in de Eerste of de Tweede Wereldoorlog, ook al nodigt Ieper hiervoor natuurlijk uit. De Grote Markt van Ieper staat symbool voor alle plaatsen waar oorlog is en was en levert met haar mooie gebouwen het schitterend decor voor de licht- en beeldprojectie.

Alle figuren in het verhaal krijgen een andere naam, maar het verhaal van het lijden en de dood van Jezus blijft heel herkenbaar. De rol van Stoffel, wat komt van Christoffel, verwijst naar Christus. Stoffel is een man in een oorlogscontext met een even goede inborst als Jezus. Hij probeert vriend en vijand te helpen. Hij probeert zijn vrienden ervan te overtuigen dat ze allemaal liefdevolle mensen zijn en dat ze in deze oorlog vechten tegen zichzelf, dat ze 'figuranten' zijn in een grote machtsmachine. Een directe verwijzing naar de titel van een lied van Stef Bos. Naast dit lied worden er nog vele andere Nederlandstalige liederen gezongen door Simon De Cuyper, Mathias Sercu en Geena Lisa.

Ook gelovig

De figuur van Stoffel wordt ingevuld door Koen Vijverman (°1982) (Foto):

“Die rol spelen vind ik niet moeilijk. Als acteur speel ik allerlei rollen, van advocaat tot verkrachter. Sommige rollen liggen mij moeilijker, maar dit is een nobele rol van een figuur met karakter en die iets te vertellen heeft. Neen, ik heb er geen probleem mee om een geactualiseerde Christus te spelen. Iedereen in Vlaanderen kent deze man. Hij is geen boeman, hij staat voor waarheid en liefde.”

“Zelf heb ik het christelijk geloof meegekregen in mijn opvoeding. Geloof heeft voor mij iets troostend. Ik weet en geloof dat er Iemand is waar ik naartoe kan, waaraan ik vragen mag stellen, antwoorden mag vragen. En ik krijg wel niet altijd een antwoord, maar ik voel wel dat er rust komt in mijn leven. Het lijdensverhaal van Jezus gaat over doodgaan, maar ook over het geloof dat de dood in ons leven niet het laatste woord heeft. Dat ervaar ik ook zo in mijn leven. Mijn grootouders en enkele vrienden zijn al overleden, maar ik geloof dat zij er nog zijn. Ik spreek tegen hen alsof ze er zijn en ik ervaar dat als steun, als troost.”

“Wat er met mijn leven zal gebeuren na dit leven, daarover ben ik eerder twijfelend. Ik heb geleerd nu te leven en niet te veel in de toekomst. Enkele jaren geleden werkte ik nog 7 dagen op 7. Maar sinds we een zoontje hebben, is het perspectief in mijn leven plots veranderd. Ik wil in het nu leven, vandaag genieten van de dingen die ik doe, van mijn relatie en van mijn zoon. Wie weet ben ik er morgen misschien niet meer...”

Een verhaal voor iedereen

“Soms wordt mij de vraag gesteld of het lijdensverhaal van Jezus nog wel iets is dat vandaag aandacht moet krijgen. Ik ben dan altijd verbaasd, want voor ons als acteurs, gaat het er niet om hoe oud of jong het verhaal is dat we brengen. Het belangrijkste voor ons is dat de toeschouwer geraakt wordt, dat hij de boodschap begrijpt. Als iemand na een voorstelling mij vertelt dat hij ontroerd was, dan denk ik: 'Yes, het is me opnieuw gelukt'. Ik wil emoties wakker maken bij mensen, daarom speel ik theater. Voor De Passie geldt dit ook. Het is immers een verhaal over universele thema's als vriendschap, verraad, ontgoocheling en hoop, thema's die iedereen herkent in zijn leven.”

Deze thema's worden in een mix van tekst, lied, muziek, dans en projectie weergeven zodat mensen zich kan herkennen. Iedereen, welke levensovertuiging men ook heeft, zal de inhoud begrijpen. Het wordt gewoonweg een groots, schitterend spektakel gebracht door bekende professionele en nog niet gekende lokale talenten samen. En het is nog gratis ook! Waarom dan nog twijfelen om te gaan?

Tocht met het kruis van De Passie vanuit Merchtem naar Ieper

Dit verlicht kruis van zes meter lang, 150 kilogram en gemaakt voor De Passie in Merchtem, wordt ook in Ieper gebruikt. In de weken voor De Passie wordt het kruis door honderden mensen gedragen van Merchtem naar Ieper. In elke stad is er een viering of evocatie rond het Passie-kruis. Iedereen is er van harte welkom!

Merchtem, Aalst, Zottegem-Bevegem passeerden reeds de revue.

Op zaterdag 27 februari om 19.00 u., wordt halt gehouden in de St.-Walburgakerk in Oudenaarde, op zaterdag 5 maart om 19.00 u. in St.-Michielskerk in Kortrijk, op zaterdag 12 maart om 19.00 u., in de Basiliek O.L. Vrouw in Dadizele. Op zondag 13 maart om 20.00 u. is er in dezelfde basiliek het Passieconcert 'The Seven Last Words’.

Praktische info

Datum: zaterdag 19 maart op Grote Markt in Ieper

Programma: om 17.30 u.: Palmviering in de kathedraal van Ieper – om 20.00 u.: 10.000 mensen onder de Menenpoort voor de Last Post lukt niet. Daarom is de Last Post bij de start van De Passie live te zien op de schermen op de Grote Markt terwijl het geschal van de klaroenen klinkt over de stad. Het Passiekruis staat ondertussen in de schaduw van de indrukwekkende Menenpoort. Het is meteen de start van ‘De Passie’.

De Passie is gratis.

Met de bus

Vanuit verschillende opstapplaatsen in Vlaanderen worden bussen ingelegd om de bezoekers ter plaatse te brengen. Iedereen die 40 mensen verzamelt, wordt ter plaatse opgehaald. Afhankelijk van de opstapplaats, kun je per persoon heen en terug mee voor de vaste prijs van 12, 18 of 24 euro.

Inschrijven op depassie.be onder 'met de bus'.

Uiterste inschrijvingsdatum is 11 maart .

Meer info op www.depassie.be  

(Leen Vermeire - Vrouwen met vaart  jan/feb 2016 Spiritualiteit)