Tijdens
de jaarlijkse noveen – van
20 tot 28
juli –
voor de Heilige Margareta, baadt Geluveldplaats in een lome zomerse
rust, een ideaal moment om even te herbronnen, het laatste restje
stress van het voorbije werkjaar af te schudden, de kerk even binnen
te lopen, de koelte te zoeken en je daar te laten onderdompelen in
een gewijde stilte van gebed, kaarsen- en wierookgeuren, misschien
ook nog wel om
te 'dienen', een dienst bij te wonen en er quasi ongestoord de
ommegang te lopen.
Bij elke devotie ho(o)r(d)en wel – meestal afhankelijk van het initiatief, ijver of koopmanskunst van de plaatselijke pastoor – prentjes, vaantjes, medailles, noveenkaarsen en andere devotionalia. Ze werden in massa geproduceerd en/of aangekocht. Vroeg of laat raakte de voorraad evenwel op en was het al dan niet tijd voor iets nieuws. Zo werden ze zeldzaam en gegeerde verzamelobjecten. Je vindt ze met wat geluk nog op op antiek- en rommelmarkten waar ze te koop worden aangeboden, of op ruilbeurzen. We rommelden even in de oude doos en diepten enkele van de oudste en markantste exemplaren op ...
Eerste
litanieën
Op
30 mei 1874 vroeg pastoor Josephus Verstraete te
Gheluvelt aan de bisschop van Brugge de toelating voor het
(her)uitgeven van een litanie van de H. Margareta. Het gaat
waarschijnlijk om de litanie van de H. Margareta uit ‘De
Schatkiste der litanieën’ uitgeven door Cornelis De Moor te
Brugge. Volgens de tekst was zij ook ‘de toevlucht in
zwangerheid en in den arbeid’.
Op 7
juli 1920 keurt Vic. Gen. H. Vanden Berghe op
initiatief van E.H. Michel Delrue een litanie goed, van‘de H.
Maagd en Martelares Margarita sinds oude tijden in de kerk van
Gheluvelt vereerd’.( Drukk. J. Deleu-Loncke. Meenen.). Op 14
augustus 1924 hij opnieuw een litanie goed. (Drukk. Richard. Durnez.
Zonnebeke.). Na het slotgebed komt een aanbeveling van de devotie:
“De
H. Margarita is bijzonder aanroepen tot bekering der zondaars,
gediend voor de gezegende vrouwen, voor het kiezen van een
levensstaat, voor vrede en zegen in de huisgezinnen, tegen breuken,
krampen, onbekende plagen en allerlei beproevingen en vereerd als
beschermheilige van de jeugd.”
Op
16 mei 1946 wordt op aanvraag van pastoor
Maximiliaan Geysen het eerste eigenlijke devotieprentje van de
‘H. Margarita Maagd en Martelares in de kerk van
Geluveld haar toegewijd’ kerkelijk goedgekeurd door vicaris
generaal Jer. Mahieu Het is een mooi gekleurde lithografie met de
afbeelding van de heilige Margarita te Lichtervelde als martelares
met een martelarenkroon op het hoofd, de zegepalm in de rechterhand
en met de linkerhand houdt zij een schaap bij de leiband. Haar
feestelijke gewaad is met goudbrokaat gestikt. In het gras staan
enkele margrietjes. (foto)
Dit
devotieprentje was reeds eerder in Lichtervelde in omloop. De pastoor
van Geluveld kocht 10.000 blanco exemplaren en de gebeden en de
litanie werd opnieuw gedrukt in de handelsdrukkerij van Richard
Durnez te Zonnebeke.
Men
kon deze litanie gebruiken tijdens de ommegang rond de kerk door bij
elk van de acht staties een deeltje ervan te bidden, gevolgd door een
‘Onze Vader’, een ‘Wees Gegroet’ en een ‘Glorie zij de
Vader’. Bij de toegangsdeur van de kerk gekomen las men het
laatste deeltje bij het grote fronton dat de Bekroning van de H.
Margareta voorstelt. In de kerk volgde dan nog de ommegang rond de
rijve, een korte dankgebed en de zegen met de relikwie van de H.
Margareta.
Op
26 augustus 1946 keurt Vic. Gen. Jos. Van der Meersch ook een
‘Franstalige litanie’ goed
ter ere van ‘Sainte Marguerite vierge et martyre vénérée
depuis les années 1100 dans l’église de Gheluvelt’.
Medailles
Tijdens
de noveen werden na de HH. Missen de bedevaartssouvenirs te koop
aangeboden door een kloosterzuster (foto) of door iemand daartoe door
de pastoor speciaal aangesteld.
De
ovalen zilveren medailles
waren dezelfde als in
Lichtervelde. De ronde medailles zijn uit Frankrijk afkomstig
geleverd door de firma Duboccage. Pastoor Inghelram kocht de
medailles te Sainte-Marguerite in Frankrijk.
Bij
de zuster kon je ook terecht voor een inschrijving in het aloude
‘Broederschap of Confrerie van de H. Margareta’ dat in 1920 een
nieuwe start kreeg. Toen betaalde men een jaarlijkse bijdrage van 1
frank per levende of zelfs reeds overleden persoon. De leden deelden
in de verdiensten van een wekelijkse H. Mis en in de H. Mis van het
plechtig jaargetijde voor de overleden leden van het Broederschap op
de feestdag van St.-Margareta.
Kramplinten
Een
bijzonder aantrekkelijke souvenir te Geluveld was het gewijde
St.-Margaretalintje. Het was een wit biaislint van één meter lang
waarmee kledingstukken worden afgeboord. Vroeger droegen deze linten
een stempel met de aanroeping ‘H. Margareta Bid voor ons’.
Ooit kocht een Poperingenaar tijdens de ommegang zelfs honderd
linten. Vroeger werd regelmatig beroep gedaan op mensen die in
opdracht van een zieke een bedevaart ondernamen en zich bevoorraadden
van litanieën of gebedsprentjes én van Geluveldse
St.-Margaretalintjes.
De
H. Margareta wordt namelijk bijzonder aanroepen tegen de krampen. In
haar heiligenleven wordt hierover uitdrukkelijk verhaald hoe zij de
duivel met haar ceintuur vastbindt hoe het beest meteen mak werd. Het
St.-Margaretalint werd bij de aanstaande moeders, die met barensweeën
hadden af te rekenen, rond het lichaam gebonden. Het was niet
uitzonderlijk dat dokters hun patiënten aanraadden om te gaan
dienen. Ook coureurs (wielrenners) kochten na de ommegang een gewijd
Margaretalintje tegen pijnlijk kuitkrampen tijden grote koersen. Al
of niet vanuit zijn religieuze overtuiging deed de bedevaarder deze
devotie en met succes. Dit bewijst dat het krampenlintje een magische
en wezenlijke waarde had, wat zeer aannemelijk leek.
Bedevaartvaantje
Een
bedevaartvaantje is een vaantje van papier of van textiel
dat
meegenomen wordt uit bedevaartsoorden.
Ze worden per twee op een vel papier of stof gedrukt, zodat men, door
het vel diagonaal door te snijden, twee vaantjes verkrijgt. Ze werden
voornamelijk
aan
de fiets of de auto bevestigd ter bescherming in het verkeer.
Dit
Geluvelds exemplaar (foto) van het type
Hoyaux, vervaardigd
in
linnen met rechte
zijde 18 cm en
schuine
zijde 33 cm. Een rode rand rondom. Aan de linker kant in kleurendruk
de kerk en de heilige Margarita met een lam en haar rijve. Rechts
korengalmen. De plaatsnaam Geluveld in rode gotische letters . In een
schildje links
onder de
letters DAB. Dit vaantje is vermoedelijk
ontstaan omstreeks 1946.
Ook op vandaag zijn
in de kerk en tijdens de noveen o.a. de
unieke
noveenkaarsen en
gedenkstenen met de afbeelding van de Geluveldse Margriet,
kramplinten, medailles, gebeden en litanieën en
'Kleine
Kroniek van de Margaretadagen te Geluveld'
te
koop.
Programma
noveen
De
noveen loopt van donderdag
20 juli tot
vrijdag
28 juli 2017.
De
kerk is open van 09.30
u.
tot
11.30
u.
en van
14.00
u.
tot 17.30
u.
Op
zaterdag
22
juli is
er
gezamelijke
OMMEGANG
om
18.00
u.
onmiddellijk
gevolgd door een
EUCHARISTIEVIERING
en
aansluitend
een RECEPTIE.
Op
maandag
24
juli en
woensdag
26 juli
is
er EUCHARISTISCHE
AANBIDDING (LOF)
om
16.00 u.
Op
vrijdag
28 juli
sluiten we de noveen af
met
een WOORDDIENST
MET COMMUNIE
om 18.00
u.
Bron:
'Kleine
Kroniek van de Margaretadagen te Geluveld' –
Guido Vermeulen.
Archief
Marcel Pauwels









