MISSIO Barmhartig!

Missio is een internationale kerkorganisatie die de wereldwijde uitwisseling en solidariteit tussen christelijke gemeenschappen bevordert. In haar jaarlijkse oktobercampagne stelt Missio, net als de universele kerk een jaar lang, de barmhartigheid centraal. Niet om het nog maar eens te overpeinzen, maar om zelf barmhartig te worden. Niet een jaar lang, maar levenslang. Barmhartigheid is immers meer dan een begrip. Het is een houding die naadloos past zowel bij het christelijke geloof, het jodendom en de islam. Barmhartigheid kan dan ook bruggen bouwen tussen die godsdiensten. Michel Coppin (foto onder).

In ons Westerse denken lijkt amper nog plaats – er is hoogstens nog sprake van een tweede kans – te zijn voor barmhartigheid. Alsof men bang is dat barmhartigheid afbreuk zou doen aan ons rationele denken of onze juridische systemen. De secularisering verdrong de barmhartigheid naar de achtergrond. 
Net daarom kondigde paus Franciscus het Jubeljaar van de Barmhartigheid af.

God met ons

Barmhartigheid heeft ten diepste te maken met God en zijn verhouding tot de mensen. In de wijze waarop God met de mens bezig is, kunnen we Hem leren kennen. Hij wil in een liefdevolle relatie met ons staan en openbaart zich daarom in genade, voorzienigheid, heelheid en barmhartigheid. Daarmee biedt God antwoord op onze beperkingen en ons lijden. Hij geeft ons steeds nieuwe levenskansen, nodigt ons steeds opnieuw uit om Hem te zoeken en een plaats te geven in ons leven.

Openheid

Wie God en zijn barmhartigheid een plaats wil geven, moet openstaan voor de wereldkerk en de wereld rondom zich. Ook al lijkt barmhartigheid in die wereld vaak zoek. Paus Johannes Paulus II schreef al in zijn tweede encycliek, ‘Dives in Misericordia’ dat de hedendaagse mentaliteit barmhartigheid verbant uit het leven en de harten van mensen. Barmhartigheid benauwt de hedendaagse mens, omdat het niet past bij het streven om de wereld te onderwerpen en te beheersen. De ongekende vooruitgang van wetenschap en techniek moedigt de mens daarentegen aan om baas over de wereld te zijn. Het christelijk geloof gaat daar niet in mee, maar roept ons op barmhartigheid te verkondigen en te beleven als liefde van God tot de mensen én van mensen onder elkaar.

Eén en al liefde

Jezus is het concrete gelaat van deze goddelijke barmhartigheid. Hij maakt Gods liefde zichtbaar en voelbaar in woord en daad. Omdat God liefde is, is Jezus één en al liefde in zijn relatie met mensen. Heel wat van zijn verhalen getuigen hiervan, zoals de parabels van de goede herder (Lucas 15,1-7), het verloren muntstuk (Lucas 15,8-10) of de vader met zijn twee zonen (Lucas 15,11-31). Hier openbaart Hij dat Gods vreugde erin bestaat te kunnen vergeven. Barmhartigheid is een kracht die alles overwint, het hart vult met liefde en troost en vergeving schenkt. God schenkt altijd nieuwe kansen aan wie daarvoor openstaat.

Bovendien overwinnen Gods medelijden en barmhartigheid elke vorm van menselijk falen of van beperking. Daarom is Jezus’ liefde zich in het bijzonder gericht op armen, zondaars, uitgeslotenen, zieken, lijdenden en misprezen vreemdelingen. 
God wil elk mens gelukkig zien, vol vreugde en zonder zorgen. Daarin wordt zijn liefde erg concreet. Tegelijk is zijn liefde een oproep voor ons om ook elkaar lief te hebben. Hij roept ons op barmhartig te zijn voor elkaar, zoals Hij voor ons is.

Volgelingen van Jezus

Paus Franciscus vraagt hier opnieuw bijzonder aandacht voor. Hij aanvaardt niet dat het Westen indommelt bij de aanblik van armoede, maar vraagt ons door te dringen naar de kern van het evangelie. Daar zijn de armen de bevoorrechten van de goddelijke barmhartigheid. In Jezus’ prediking wordt dit heel concreet in de lichamelijke en en geestelijke werken van barmhartigheid. Elke volgeling van Jezus moet deze werken beoefenen.

Ten eerste zijn er de zeven lichamelijke werken van barmhartigheid.

1. Hongerigen spijzen: niet enkel de honger in de wereld wegwerken, maar ook het brood breken om elkaars leven te delen.

2. Dorstigen laven: water als bron van leven maar ook levensbron voor voor anderen worden.

3. Naakten kleden: warmte schenken aan een ander.

4. Vreemdelingen herbergen: iedereen heeft recht op een veilige en geborgen thuis. Wat een actuele opgave!

5. Zieken bezoeken: wie lijdt, mag hopen op iemand die mee op weg gaat, zoekend naar beterschap.

6. Gevangenen bevrijden: toekomstperspectieven bieden aan wie van goede wil is, ondanks eerdere misstappen.

7. Doden begraven: geliefde mensen uit handen geven, maar ook vastgelopen situaties

loslaten.

En dan zijn er ook zeven geestelijke werken van barmhartigheid.

1. Twijfelenden raad geven: vol geduld samen zoeken naar nieuwe perspectieven.

2. Onwetenden leren: iemand ruimte geven om te groeien als mens.

3. Zondaars vermanen: geen fouten goedpraten, maar wel wie fouten maakt tot nieuw leven roepen.

4. Bedroefden troosten: samen steeds nieuwe lichtpunten zoeken.

5. Beledigingen vergeven: vang minder leuke woorden met humor op, zodat je een zegen wordt voor iemand anders.

6. Onrecht geduldig verdragen: God als rots in de branding vinden wanneer onrecht je kwelt. Dan zal je stand houden.

7. Voor de zaligheid van je naaste bidden: volle barmhartigheid van de Vader schenken.

Nigeriaanse barmhartigheid

In voorbereiding op onze campagne reisde ik naar Nigeria. Ik ontdekte er hoe Nigeriaanse christenen Gods barmhartigheid een plaats in hun leven geven. Misschien hebben ze niet altijd de nodige middelen om hun geloof te vieren, maar aan de werken van barmhartigheid geven ze zeker en vast gestalte. Ze vinden hiervoor kracht in hun band met de barmhartige Vader. Tijd, moeite, noch geld worden gespaard om de volgende generatie toekomstperspectieven te geven. Hoop wordt concreet. Ook al ontbreken financiële middelen om alle initiatieven kansen te geven.

Samenleven

Bovenal gaan Nigeriaanse christenen in dialoog met hun islamitische landgenoten. Een gelovige Nigeriaan wil niets liever dan in vrede samenleven. Ook met ons willen de Nigeriaanse christenen samenleven: er zijn bijvoorbeeld heel wat Nigeriaanse priesters

actief in onze contreien. Zij brengen wat Nigeriaanse verbondenheid en enthousiame naar België. Neem je hun uitnodiging aan om te zoeken naar nieuwe bronnen van barmhartigheid? Bouw je mee aan hoopgevende wegen van leven, bij ons en in Nigeria? Is dat niet de wens van onze liefdevolle en barmhartige Vader?

De kerk van Nigeria, en de hele wereldkerk, heeft nood aan jouw spirituele steun. P. Michel Coppin sds, directeur van Missio-België, schreef hiervoor een speciaal gebed. Laat het je begeleiden in je solidariteit met Nigeria en christenen wereldwijd.

God, onze Vader,
wij danken U,
omdat Gij steeds opnieuw naar ons toekomt
met uw vergeving en barmhartigheid.

Gij maakt ons hart open voor de mensen van Nigeria.
Zij vormen samen een grote gemeenschap
van vele stammen en religies.
In die veelheid willen christenen
uw barmhartigheid ervaarbaar maken.
Zij rekenen hierbij op onze steun en gebed.

Maak ons tot dienaars van uw barmhartigheid.
Maak van ons geloofwaardige verkondigers
van uw bevrijdende Boodschap van liefde.
Laat door onze werken van barmhartigheid
uw milde liefde zichtbaar worden,
niet alleen in Nigeria maar in de hele wereld.

Amen.

Je kunt Missio, en dus de wereldkerk, financieel steunen middels de collecte tijdens de vieringen van Missiezondag, 22 en 23 oktober. Je kunt ook een (extra) steentje bijdragen op de rekening van Missio: BE19 0000 0421 1012. 

Missiezondag

'Geloven in Myanmar' begint hier

De nieuwe oktobercampagne van Missio doet niet gewoon maar Myanmar (Birma) aan. Om eens te gaan zien hoe ze het daar stellen en wat we voor hen kunnen doen. Ze wil parallel ook nadenken rond het engagement dat 'ons' geloof 'hier-en-nu' meebrengt, want 'geloven in Myanmar' begint hier ...

En die wellicht confronterende vraag is voor elk van ons meer dan ooit aan de orde. Het geloof moet immers wortel schieten in het leven van alledag, in een wereld waar amper nog ruimte is voor geloof en diepere levensvragen. Wie Missio steunt, kan dit enkel maar doen vanuit zijn geloof in de hoop dat ook anderen in de wereld dit ook kunnen beleven. En hier wringt het schoentje. Ons geloof en gebed zijn zwak geworden. De meeste mensen zijn wel nog op één of andere wijze gelovig, maar kunnen dit nog moeilijk onder woorden brengen of in gemeenschap concreet gestalte geven. Er leeft wel nog een soort van moreel bewustzijn van wat mag of niet hoort, maar de band met Christus en de Vader is zeer broos geworden. Alle aandacht gaat naar zelfontplooiing, vaak ten koste van het gemeenschappelijke of met alles wat ons overstijgt. Ons jachtig bestaan zorgt ervoor dat we nog nauwelijks stilstaan bij de zin van ons eigen leven. We surfen als het ware van de ene hype naar de andere. Er is geen tijd meer voor doordachte keuzes. We kunnen geloof en leven niet meer rijmen. We zijn het noorden kwijt. Hoe vinden we de weg terug?

Monseigneur John Hsane Hgyi (rechts op foto 1), bisschop van Pathein in het zuidwesten van Myanmar, te gast op de Missio-startdag van donderdag 2 oktober in Centrum Groenhove, maant ons aan: “Wees je bewust van alles waarmee jullie gezegend zijn. Jullie hebben vrede, gelijkwaardigheid en vrijheid. Voor ons zijn dit allemaal nog geen verworvenheden. Beschouw niet alles als vanzelfsprekend, want dan zal je de waarde ervan pas beseffen als je het kwijt bent.”

Eerst en vooral zullen we die 'zegeningen' als 'geschenken' van Gods liefde in ons hart moeten leren aanvaarden. Want hiermee staat of valt alles. “Pas als we ons hiervan bewust zijn, kunnen we ons echt ten volle gaan ontplooien”, stelt Michel Coppin (foto 2), Salvatoriaan en directeur van Missio-België, dan weer. Juist die liefde behoedt ons ervoor dat we zelfrealisatie niet gaan zien als de ontplooiing van onze eigen persoon alleen. Zelfontplooiing voltrekt zich binnen een gemeenschap met de opdracht ook de ontwikkeling van anderen dichtbij en veraf ter harte te nemen.

De laatste decennia hebben we het hier heel moeilijk mee. De moderne cultuur dwingt ons steeds weer naar ons eigen 'ikje' te staren. Alles wat dit in de weg staat, wordt als hinderlijk ervaren. Instanties die de verwezenlijking van onze eigen verlangens in de weg staan, beschouwen we als verknechtend en wijzen we af. In deze context hebben heel wat mensen ook een te autoritaire en hiërarchische kerk uit hun leefwereld verbannen. Heel dikwijls werd hierbij het kind met het badwater weggegooid. Bepaalde mensen van het beleid hadden weinig voeling met de basis of waren eerder stuntelig in het overbrengen van waardevolle ideeën. In plaats van naar elkaar te luisteren is men in de kerk van mekaar vervreemd geraakt. En dit met de gekende gevolgen van dien.

Maar zolang gelovige blijvers de kerk enkel willen zien als een groepje van beleidsdragers die het kerkgebeuren volledig naar hun hand kunnen zetten, geraken we ook niet verder. Beleidsdragers en mensen aan de basis horen samen op zoek, op weg te gaan, gezamenlijk te pelgrimeren om de heilsboodschap van de Vader in deze wereld zichtbaar en ervaarbaar te maken. De boodschap van het evangelie, het bevrijdende woord en het handelen van Christus is voor ons de basis en de maatstaf basis van alles. De huidige gezagsdragers binnen de kerk met Paus Franciscus op kop, ontdekken stilaan deze heilvolle weg. Ze luisteren meer dan ooit naar de basis. Die basis moet nu ook opnieuw ontdekken dat ook 'zij' kerk-zijn. Dan kan er nieuw leven ontstaan, voor onszelf maar ook voor degene die Gods liefde in hun leven nog niet mochten ontdekken. Dit is de uitdaging waar christenen nu voor staan.

VALKUILEN

In ons samen zoeken bestaat echter de kans dat we in één of meerdere valkuilen trappen. Werken aan gemeenschapsopbouw is niet gemakkelijk. Iedereen heeft zijn verlangens en wensen in een eigen context. De koppen bij elkaar steken en werken aan een gezamenlijk project vraagt heel wat geduld, inlevingsvermogen en tijd. Ik som er enkele op, maar er zijn er wellicht nog meer.

Het eerste gevaar is dat we ons op onszelf terugplooien en de gemeenschap verlaten. Ten tweede kunnen we zodanig verzinken in de veelheid van culturen en groepen met een eigenheid dat we het gevoel hebben dat deze veelheid ons verstikt. Het gevaar bestaat er dan in dat we op onze eigen groep of cultuur terugvallen en ons afsluiten voor andere gemeenschappen. Een derde valkuil is dat we zo opgeslorpt worden door de vele taken van het dagelijkse leven dat we geen tijd en energie meer vinden voor het transcendente, voor God. Dan verliezen we elke zin voor het belangeloze. Door een eenzijdige aandacht voor het praktische, efficiënte en materiële is nauwelijks plaats om een band met de Vader levendig te houden. Ook bestaat er een gevaar dat we ons leven loskoppelen van gebed, liturgie en sacramenten. Het omgekeerde is evenzeer waar. Gebed, liturgie en sacramenten hebben wezenlijk met ons leven als individu en als gemeenschap te maken. Een ander gevaar bestaat erin dat we sacramenten en liturgie gaan consumeren zoals we zoveel zaken consumeren, dat onze geloofsbeleving een levenloos gebeuren wordt waar geen plaats meer is voor dienstbaarheid.

KERKOPBOUW BLIJVEN STEUNEN

Naar het voorbeeld van Christus ziet de kerk het als haar doel om de armen op te vangen, richt ze zich tot allen die nood lijden. In die vieringen danken we de Heer voor zijn Geest die ons licht en kracht schenkt om ons te vormen en om ons in te zetten. We doen dit samen in gemeenschap. Het gebeurt steeds samen en in overleg met andere mensen. Jezus had een gemeenschap rond Hem en de apostelen hielden zich bezig met het oprichten van nieuwe gemeenschappen. Het is dan ook de taak van Missio om middelen te verzamelen die de opbouw van de minderbedeelde christelijke gemeenschappen moet garanderen. Door het wegvallen van veel missionarissen dreigen we onze interesse voor de kerk in andere continenten kwijt te raken. Dat is doodjammer want juist deze arme maar vitale gemeenschappen kunnen onze amechtige en zieltogende parochies in vele opzichten van de nodige zuurstof voorzien.

MISSIO

Samen inzetten op de toekomst!

In oktober, de maand van de universele missie, stelt Missio z'n jaarlijkse nieuwe campagne voor onder het motto 'Samen inzetten op de toekomst!' Daarmee vestigen ze de aandacht op al die mede-christenen die wereldwijd ijveren voor een menswaardige, rechtvaardige wereld.

Geloven in viervoud ...Als sluitstuk van zijn ponticaat nodigde paus Benedictus XVI ons uit om te bezinnen. Hij kondigde het jaar van het geloof af om ons geloof nieuw leven in te blazen. Maar wat betekent het om in 2013 als christen door het leven te gaan? Vooreerst is ons geloof een geschenk. Geloven is geen verplichting. Het is een cadeau dat we van God zelf mogen ontvangen en in ons laten groeien. En dat doet deugd. In het Schriftwoord ontdekken we immers dat het om liefde gaat tussen God en de mens en de mensen onderling. In gebed en in de liturgie en de sacramenten kunnen we onze lof en onze dankbaarheid uiten We kunnen Hem ook onze zorgen voorleggen of in stilte Zijn liefde op een dieper niveau ervaren. Op deze momenten krijgt onze liefde voor de Vader een concrete gestalte. De kracht die we putten uit de sacramenten zet ons aan om de liefde van God in concreet handelen om te zetten. De Bijbel heeft het over de zorg voor weduwen en wezen.Christus gaat nog verder en neemt het op voor iedereen die z'n draai niet vindt in de samenleving: zondaars, zieken en armen. Het Woord gaat dus samen met gebed, liturgie en daden die gerechtigheid en vrede brengen. De solidariteit tussen de eerste gemeenschappen van christenen was in de tijd van de apostelen al duidelijk. In de Handelingen vinden we de vier kernelementen van ons geloof terug “Ze bleven trouw aan het onderricht van de apostelen (het woord), vormden met elkaar een gemeenschap (gemeenschapsopbouw), braken het brood en wijdden zich aan het gebed (gebed en sacrament). (…) Ze hadden alles gemeenschappelijk. Ze verkochten al hun bezittingen en verdeelden de opbrengst onder degenen die iets nodig hadden (daden).” (Hnd 2,42-47). Deze vier elementen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Geen woord zonder daden. Geen daden zonder gebed en vieringen of geen daden zonder een band met de Vader zelf. Ook Geen daden en vieringen los van een gemeenschap.

... om samen wonderen te verrichtenIn dit jaar van het geloof breekt Missio een lans voor de gemeenschapsopbouw. We kijken daarvoor naar Afrika. De zorg voor de gemeenschap behoort tot de kern van de christelijke beleving op het Afrikaans continent. Iedereen maakt er van de geboorte tot de dood deel uit van een hechte gemeenschap. Bij de Afrikaanse christenen leeft het concept van 'kerkfamilie', dat aan de basis ligt van een eigen Afrikaanse spiritualiteit. De Afrikaanse christenen kunnen ons de waarde van het gemeenschapsleven opnieuw leren ontdekken. Wij van onze kant kunnen solidair zijn en hen de kans geven om die kerkfamilie mogelijk te maken. Waarom is gemeenschapsopbouw zo belangrijk? Omdat de mens op z’n eentje niet kan overleven. Maar het is ook een opdracht. Samenleven met gelijkgezinden lijkt makkelijk. Stappen zetten naar mensen met andere opvattingen, een andere cultuur of een andere religieuze beleving vraagt veel meer inspanning. Wie erin slaagt in gemeenschap te leven, is een gelukkiger mens. En is het geluk niet één van onze voornaamste levensdoelen? We kiezen ook voor gemeenschap omdat het de optie van Christus zelf is.

De Missio-campagne is een uitnodiging om werk te maken van authentieke christelijke geloofsgemeen schappen, zowel hier in België als ergens ver weg. We moeten ons individualisme verrijken met solidariteit. Een samenvloeien van de geloofsbe leving vanuit de Bijbel en de dynamiek van een gemeenschapsleven kan wonderen verrichten. Deze twee elementen kunnen onze wereld een nieuwe dynamiek geven. Een dynamiek die velen zoeken maar niet vinden.