Vastzitten en verlossen

Diocesane startavond van de vasten

Op de jaarlijkse diocesane startavond van de vasten op dinsdag 12 januari in Centrum Groenhove, Torhout, had Leo Deweerdt sj, hoofdaalmoezenier voor de katholieke eredienst voor de pastores in de Nederlandstalige gevangenissen, het over elkaar bevrijdend ontmoeten in alle eenvoud, gebrokenheid en kwetsbaarheid. Je hoeft niet in de cel te belanden om vast te zitten. Vele mensen, zo niet allemaal, lopen vroeg of laat ergens vast in hun persoonlijk leven. Dan kan een bevrijdende, verlossende babbel veel losmaken. Kan dat geen vasten-puntje zijn in de komende veertigdagentijd? Maar hoe begin je er aan? Ben je wel klaar of gewapend voor zo'n gesprek? Vanuit z'n leeservaring en praktijk als pastor zet Leo ons op weg.

Hij vertrekt vanuit de inspirerende ontmoeting van Jezus en de Samaritaanse aan de waterbron. Het verhaal waar ook het jaarthema 'Omdat jij mij kracht geeft' rond draait. Daar kunnen we uit afleiden hoe Jezus z'n bevrijdende liefde aanbied aan iemand die vastgelopen, mislukt is in haar liefdesleven of levensproject. Makkelijk is dat niet want hij moet haar vertrouwen zien te winnen. Hij gaat dan ook heel ontwapenend te werk, stelt zich nederig op en laat haar aanvoelen dat ze ondanks alles iets te betekenen heeft en zichzelf als een goed mens kan ervaren. Dat ze zich niet hoeft af te schermen omwille van haar mislukken. Zo biedt hij zichzelf ook aan als een gave van God. Op die manier kan ook zij zich geven. Stilstaan waar haar leven is vastgelopen, in de waarheid gaan staan.

Een ontvankelijk hart

Essentieel is echter, dat voor wij ons hart kunnen openen voor een ander, iemand zoals Jezus bevrijdend tegemoet komen, wij ook eerst aandacht hebben voor het arme en ongelukkige in onszelf. Ook wij moeten in onze waarheid durven te staan. De grens tussen goed en kwaad, tussen gezondheid en ziekte, gebrokenheid en heelheid begint niet bij de ander maar loopt dwars door ons eigen leven en hart.

Carl Gustav Jung, de bekende psychiater, schreef aan een gelovige vriend. “Ik bewonder je als Christen, omdat je als je iemand ziet die hongerig, dorstig, ziek is of gevangen zit, je daar Jezus in herkent. Maar wat ik niet begrijp, is dat je Jezus niet ziet in je eigen armoede. Waarom je enkel de arme buiten jezelf ziet. Je lijkt je eigen onmacht te verloochenen. Waarom denk je het beter te hebben dan een ander terwijl je ook zelf maar een gebroken mens bent. Waarom durf je Jezus niet te zien in je eigen gebrokenheid?” M.a.w. het broze, het kwetsbare maakt onverbrekelijk deel uit van ons eigen mens-zijn. Het is ons helemaal niet vreemd.

Als Christen geloven wij ook dat de mens niet samenvalt met z'n daden. Jawel een diefstal is laakbaar maar dat reduceert je mens-zijn niet tot een dief. Je bent ondanks alles zoveel meer in de ogen van God. Niemand is dus te herleiden tot z'n probleem.

Om tot een bevrijdende ontmoeting te komen met een ander, om echt een hart voor iemand te kunnen hebben, moet ik eerst in aanraking kunnen komen met m'n eigen hart en daar alle benauwdheid leren aanvaarden, beseffen dat ik mezelf mag zijn met al mijn zwakheden en mogelijkheden. Dan zal ik ook niet zo vlug geneigd zijn anderen te veroordelen of te herleiden tot z'n gebrokenheid. In de waarheid, in het onaf-zijn van m'n leven gaan staan en dat God juist daarin mij bevrijdend nabij is en ten diepste liefheeft als mens en dat Hij van daaruit beroep doet op mij om ook zo weer naar anderen toe te gaan.

Een luisterend oor

Een ontmoeting met een ander in om het even welke context, vraagt tot slot ook een bekering van ons luisteren. Vaak horen we niet juist wat mensen willen zeggen. Zo in de zin van 'ja dat zeggen ze allemaal' of 'dat hebben we al eens eerder gehoord”. Wanneer ons luisteren berust op vermoedens wekt dat alleen nog maar meer onmacht en frustratie op bij de ander. Luisteren gebeurt best vanuit een een soort 'tweede naïeviteit'. We hoeven niet naar waarheid te oordelen, zoals een rechter dat hoort te doen. Ook al klopt het verhaal niet helemaal dan nog zegt het veel over hoe iemand een penibele situatie beleeft. In zo'n luisteren is God genadevol aanwezig en wordt een bevrijdende dialoog mogelijk.

Een gezegend jaar

Priesters en diakens komen elke maand samen met hun deken in een zogenaamde pastorale conferentie. Op het programma staat dan een opgelegde gedachtenwisseling over een hot item, een brandpunt uit de pastoraal of het kerkelijk leven. Daarna volgt een gezellig samenzijn, een verbroedering in de beste zin van het woord. 

Beurtelijks ontvangt een gastheer z'n collega's. In januari is de deken Roland Hemerijck aan zet. In één moeite ontvangt hij dan al zijn gemandateerde, pastorale medewerkers als een blijk van dank voor de inzet van het voorbije jaar en als een bemoediging voor het nieuwe jaar. Dit jaar kwamen we samen op woensdag 13 januari in zaal 'De Lissewal' in Elverdinge. Op het programma vooraf een gebedsviering in de mooi gerestaureerde Sint-Petrus-en-Pauluskerk, daarna jawel ... een gezellig samenzijn aan een rijkgevulde tafel, een verbroedering en ... een verzustering. Op zo'n samenkomst van priesters, diakens, religieuzen, pastorale werk(st)ers, parochie-assistenten, team- en stuurgroepleden blijkt algauw dat de Kerk geen exclusieve mannenclub meer is maar ook zeer gedragen wordt door vrouwen. Aan de basis zelf, zelfs meer dan ooit. Interessant en meer dan een verplicht nummertje is steevast de nieuwjaarstoespraak van de deken: een hart onder de riem van alle medewerkers maar ook een vat vol wetenswaardigheden en noem het maar een koortsopname over het doen (en laten), het potentieel, de voorbije en lopende projecten…

Een gevoel van onbehagen

Maatschappelijk blijft ook na 2015 met z'n brutale aanslagen de terreurdreiging een constante domper op ons gemoed. Verder wekt de niet aflatende vluchtelingenstroom onrust en baart zorgen. Op kerkelijk vlak – en niet het minst in ons bisdom – dragen we nog altijd dragen wij de zichtbare littekens van wat nu al ruim vijf jaar geleden hier is gebeurd. De taal en de perceptie van de man in de straat naar de Kerk en kerkmensen toe, priesters en religieuzen is er niet echt op verbeterd. En dat is lastig werken voor al wie nog enigszins kerkbetrokken is. De katholieke moraal en religie in het algemeen zijn erg controversieel. Er is de instroom van de Islam in het Westen en nogal wat mensen hebben daar behoorlijk moeite mee. In een een recent kerstinterview in de krant 'het Belang van Limburg' blijven de woorden van monseigneur Jozef De Kesel, onze eigenste tot aartsbisschop benoemde bisschop, rond abortus en euthanasie nazinderen. Er was ook de vraag om de ramadan niet te laten samenvallen met de examenperiode. Het naast en door elkaar leven van verschillende religies en levensbeschouwingen is complex brengt heel wat spanningen en wrijvingen teweeg.

en hoop en dankbaarheid

Maar niet alleen in het onderwijs of in de zorgsector waar onze aartsbisschop op zinspeelde beweegt er veel. Ook in ons decanaat. Er gebeurt nogal al wat. En we mogen in de kerk toch af en toe fier zijn als wat we doen gezien mag worden. Er is heel wat activiteit die echt de moeite waard is: vredeswakes, welzijnsschakels, pastorale eenheden staan in de steigers of zijn reeds in werking, verzorgde liturgie, doopsels worden meer en meer intens voorbereid, vormsels en eerste communie zijn up-to-date. Het principe is 'de Zaaier zaait en hier en daar bloeit er iets op en draagt het wel wat vrucht. Daarom mag ik jullie danken en daarom heb ik jullie hier uitgenodigd voor deze feestmaaltijd in de Lissewal in naam van de bisschoppelijke gedelegeerden, de vicarissen en de begeleiders van het CCV. Ik dank jullie ook in mijn persoonlijke naam voor alles wat jullie in de pastoraal in onze dekenij Betekenen. Moge 2016 voor alles een gezegend jaar zijn. Aldus deken Roland Hemerijck.

Weetjes

Wist je dat ons bisdom nog altijd een 500-tal priesters kent. Hun gemiddelde leeftijd is inmiddels al opgelopen tot 71 jaar. In het voorbije jaar waren er 34 overlijdens. Er zijn nog 309 priesters in actieve dienst, waarvan er 137 actief zijn in de parochiepastoraal. De gemiddelde leeftijd daar is 64 jaar. Momenteel zijn er 91 diakens. Gemiddeld zijn ze 60 jaar oud. 2 onder hen zijn in 2015 gestorven. Verder zijn er nog 90 parochie-assistenten actief en altijd zowat 1430 vrouwelijke religieuzen. Hun gemiddelde leeftijd lijkt een zorgvuldig bewaard geheim. Hoe zou het trouwens zitten met de gemiddelde leeftijd van onze nog praktiserende kerkgangers? De vergrijzing is dus veel meer dan een probleem van de clerus alleen. In de ogen van nogal wat buitenstaanders worden we beoefenaars van 'oude ambachten'.

Enkele initiatieven voor 2016

- Oecumenische dienst met de Anglicaanse, Orthodoxe, Protestantse en Katholieke Kerk

op zondag 24 januari 18.00 u. in de Protestantse kerk van Ieper in de Beluikstraat.

- Decanale avond Broederlijk Delen “Met een leven speel je niet”

op woensdag 3 februari 19.30 u. in het Auditorium van het TI Heilige Familie van Ieper.

- Vastenconferentie over de Barmhartigheid

op woensdag 25 februari 19.30 u. met prof. Roger Burggraeve.

- Vredeswake 'Vrouwenkracht'

op zondag 28 februari 15.00 u. in de Sint-Pauluskerk van Langemark.
- De Passie
op zaterdag 19 maart om 20.00 u. Grote Markt, Ieper

- Vredeswake 'Vrede in Gods naam'

op zondag 29 mei 15.00 u. in de Sint-Pauluskerk van Langemark.

- Decanale Lourdesbedevaart

van vrijdag 15 juli tot en met 21 juli

- Eendagsbedevaart Banneux

op zondag 21 augustus, inschrijven Stefaan Carpentier 0478 76 23 12

- Vredeswake 'Vluchtroute Vrede'

op zondag 6 november 15.00 u. in de Sint-Pauluskerk van Langemark.

Een bewogen jaar

 … niet alleen voor een beweging als KWB-Geluveld maar bij uitbreiding voor de ganse planeet. Op zondag 3 januari stroomde het volk tussen de nadars en via de achterdeur OC 't Gelevelt binnen voor de jaarlijkse nieuwjaarsreceptie. Daar werden ze hartelijk begroet aan een 'pop-upcafé' met een 'glaasje weet-ik-veel', door 'idem-dito 'pop-upbarmeiden'. Niemand gefouilleerd, iedereen welkom dus, zo hebben we het begrepen! Na veel heen-en-weer-bijgepraat, schraapte de voorzitter de keel voor z'n toespraak tot alle aanwezige gestelde en ongestelde lichamen. Geen verplicht nummertje, want Danny Baert horen spreken is een belevenis. Opnieuw bleek, dat KWB-Geluveld méér is dan een ongeregelde verzameling mannen in een permanente midlife-crisis, die zich nog eens willen bewijzen. Integendeel, het is een groep maatschappij-betrokken mannen, wereldburgers, die waar nodig met een kwinkslag en veel gezond verstand de actualiteit in rechte banen sturen. Een exponent daarvan is de voorzitter, die als klap op de vuurpijl, zijn eigen ontslag aankondigde. Dat mag verbazen in een tijd waar grote leiders als Poetin, Erdogan, Assad, Kagami, Kabila en consoorten hemel en aarde bewegen om via gewiekste grondwetsherzieningen, desnoods burgeroorlogen of grensconflicten toch maar aan de macht te blijven. Danny Baert niet dus, want veel meer dan in 'de verandering' schuilt voor hem de kracht in 'de vernieuwing'. Geen onverhoopt, ouderwets robbertje vechten meer zoals weleer in de gemeentepolitiek van voor de fusies. Danny Baert zal de geschiedenis ingaan als de grote pacificator van Geluveld. Toch voelen we ons verweesd, nu al een tijdje zonder bisschop en straks ook zonder voorzitter. En wie spreekt er dan volgend jaar de leden toe? Of wordt die taak voorbehouden aan de ere-voorzitter? Sancto subito! Hier volgt dan de integrale nieuwjaarsspeech:

Beste KWB-sympathisanten, beste KWB-echtgenotes, beste KWB’ers,

Welkom in KWBevergem, de hoofdstad van een fictief land. Het voelde misschien wat raar om tussen die dranghekkens te moeten binnenkomen. In eerste instantie waren ze bedoeld als veiligheid voor onze kinderen, maar aan de andere kant wilde ik jullie wel eens het gevoel geven wat het moet zijn om in een vluchtelingenkamp opgesloten te zitten. Beeld je eens in dat je duizenden kilometers hebt overbrugd om hier vandaag toe te komen, in een land dat je enkel kent van het internet en waar ze naast 3 officiële landstalen, nog een veelvoud aan dialecten spreken die je niet begrijpt, laat staan dat er iemand weet wat 'nurfen' betekent.

Samen op de vlucht

Dit was in 2015 het lot van meer dan 1 miljoen inwoners uit oorlogsgebied die Europa binnenkwamen en zo’n 48.000 streken er neer in België. Het was dan ook een hele opgave voor de overheid om iedereen een eigen stek te geven, maar ze zijn er grotendeels in geslaagd. Het feit dat we tot nu toe een zachte winter kenden, zal ook wel zijn rol gespeeld hebben.

Ik geef toe dat we ons allemaal wel vragen stellen bij deze massale vluchtelingenstroom, maar we mogen absoluut niet vergeten dat 100 jaar geleden onze grootouders al in hetzelfde schuitje zaten. Mijn grootvader vocht tijdens de eerste wereldoorlog aan de IJzer, terwijl zijn familie op de vlucht was. En mijn eigen vader moest als tiener tijdens de tweede wereldoorlog ook noodgedwongen het warme ouderlijke nest verlaten op zoek naar veiliger oorden. Ook zij waren blij dat ze werden opgevangen, ware het dan wel meestal bij familie, vrienden of in speciaal ingerichte kolonies.

En daar is de kaakslag

In de aanpak van de vluchtelingenstroom is een Europese visie vereist, maar voor de tijdelijke opvang moeten wij als lokale overheid onze verantwoordelijkheid durven nemen. Het zou een kaakslag zijn voor de vele vrijwilligers die zich hiervoor nu reeds inzetten, mocht dit niet ondersteund worden. De federale overheid doet haar duit in het zakje, voor de praktische organisatie van de opvang moeten wij kunnen instaan. In Zonnebeke zijn we fier op ons prachtig oorlogsmuseum, laten we dan ook ons hart zien en tonen dat we lessen getrokken hebben uit het verleden. Met een beetje creativiteit, veel goede wil en een fractie van het budget dat besteed wordt aan de herdenking van de Eerste Wereldoorlog en de eraan verbonden recepties en etentjes, kunnen we al een heel eind ver geraken zonder ook de steungerechtigden onder onze eigen bevolking pijn te doen. En ja, er zullen wel wat 'profiteurs' onder deze mensenmassa zitten, maar dit is in onze sociale zekerheid vermoedelijk niet anders.

Heel de bataclan van 2015

In 2015 kenden we niet alleen de vluchtelingencrisis, het jaar begon zowaar met een aanslag op de persvrijheid: de slachtpartij op de redactie van Charlie Hebdo in Parijs. De verontwaardiging ebde echter vlug weg, want de eurocrisis kwam op de proppen. Er was maandenlang sprake van een Grexit en in ieder journaal kwam wel iemand uitleggen welke financieel nadelige gevolgen dit voor ons zou hebben. Tussendoor kwamen er harde beelden van onthoofdingen en folterpraktijken door IS en kwam de vluchtelingenstroom op gang. En dan, op vrijdag 13 november, sloeg het noodlot in Parijs andermaal toe. Tot op dat ogenblik dacht ik steeds dat 'bataclan' een West-Vlaams woordje was, ik weet nu wel beter. Extreem godsdienstfanatisme leidde tot de meest bloedige aanslagen in het westen sedert 11 september 2001. Het woordje oorlog viel nog dezelfde avond.

Couckenbak

2015 was voor mij moeilijk samen te vatten, want een diversiteit aan gebeurtenissen deed me telkens opnieuw herbeginnen. Zo ook vorige week zaterdag, toen bleek dat het Couckenbak was tussen de partners van Inspraak en de samenwerking scheuren vertoonde. Een kruik gaat zolang te water tot ze barst, zegt een oud Vlaams spreekwoord. Als voorzitter van KWB is het niet aan mij om hier politieke uitspraken over te doen, bij ons is alvast iedereen van het mannelijk geslacht welkom! De mix aan politieke overtuigingen binnen ons ledenbestand is hier het mooiste bewijs van.

Radicalisering

Hoewel ik in een vertrouwelijk rapport las dat er ook een vorm van radicalisering de kop opsteekt in onze kleine gemeente. Een grote groep mannen zou maandelijks samenkomen en fanatiekelingen zouden de Duvel van Moortgat aanbidden. Via mond aan mond reclame komt die groep jaar na jaar groter en groter, zelfs meer dan een verdubbeling op 10 jaar tijd. Heden ten dage tellen we 85 leden, dat is meer dan 10% van de stemgerechtigde mannen in Zandvoorde en Geluveld samen. Dit zijn trouwens zéér betrouwbare cijfers, aangezien we binnen KWB niet over sjoemelsoftware beschikken.

In 2015 hadden we weer diverse topactiviteiten, denken we maar aan de boltra, de dropping, het karabijn- en airsoftschieten met Kalasjnikovs, hoewel dit laatste na 13 november toch wel een wat wrange nasmaak heeft. Ook de jongste leden werden verwend en getrakteerd op een avondje Minecraft, de ouderen nadien met een meer dan geslaagde gin-tonic degustatie.

GSM-inzamelactie

Voor 2016 staan nog de gezinswinterwandeling gepland en in het kader van een nieuw spreidingsplan voor insecten, zullen we in februari insectenhotels bouwen. Verder staat nog een bedrijfsbezoek bij Antony gepland, ons koude-schotel-weekend, een bosspel, deelname aan de 12 uren van Geluveld en Café Parlé. Maar de eerste actie die we lanceren is de GSM-inzamelactie de laatste 2 weken van januari. Iedereen heeft thuis wel wat afgedankte GSM’s en opladers liggen en het is belangrijk de bruikbare grondstoffen te recycleren. Onze inzamelboxen komen bij apotheek Hans, Omnishop Bossaert – beter gekend als de stock - en de bibliotheek in Zonnebeke.

België boven

2016 belooft op sportief vlak weer spannend te worden: de Rode Duivels, nummer 1 van de wereld en getraind door de beste coach ter wereld, hebben een uitdaging om 'u' tegen te zeggen. En ook onze Belgische atleten mogen van zich laten horen op de Olympische Spelen in Rio. En misschien speelt Blue Star Geluveld nog wel eens kampioen, ze zijn alvast goed bezig!

Tot volgend jaar

We staan hier met zijn allen voor de tiende keer op de eerste zondag na nieuwjaar. Zoiets mag je toch al een traditie gaan noemen en als lichtend voorbeeld neemt de gemeente dit van ons over. Volgende week wordt gestart in Zandvoorde, volgend jaar is Geluveld aan de beurt en zo volgen ook nog de 3 andere deelgemeenten. Je mag alvast zondag 8 januari 2017 in jullie agenda noteren, dan is er receptie voor alle inwoners hier in Geluveld. Als KWB hebben we na moeizaam onderhandelen afstand gedaan van onze vaste datum, op voorwaarde dat de factuur naar de Langemarkstraat 8 mag gestuurd worden.

Afscheid nemen bestaat niet

Iemand die er vorig jaar nog bij was als bestuurslid, is Christ. Traditioneel zwaaien we onze oud-bestuursleden uit op onze nieuwjaarsreceptie en dit is dit jaar niet anders. Christ, vandaar dat we dan ook dit presentje meehebben als bedanking voor jouw jaren van inzet als minutieuze penningmeester.

Voor 2016 hebben al heel wat bekende namen hun afscheid aangekondigd. Nicole en Hugo verlaten het toneel, Sven Nys, Björn Leukemans en Fabian Cancellara hangen hun fiets aan de haak, de oude K3 wordt vervangen door een jongere versie en president Barack Obama zal na de verkiezingen van 8 november zijn sleutels van het Witte Huis moeten afgeven.

Maar ook dichter bij huis wordt afscheid genomen. Na een dikke 20 jaar als bestuurslid, waarvan 11 jaar als voorzitter, zal ik na dit werkjaar mijn officiële functies binnen KWB neerleggen. Ik weet dat dit na al die jaren ook voor mij niet makkelijk zal zijn, maar de sterkte van een vereniging zit hem nu eenmaal in de kracht van vernieuwing (ik had bijna 'de kracht van verandering' gezegd, maar daar heeft iemand anders een patent op). Nieuwe bestuurskrachten zijn dus nog steeds van harte welkom !

Mag ik jullie nog een goede gezondheid toewensen, evenals een schitterend 2016 !

Danny Baert,

Geluveld, 3 januari 2016.