Blijf jezelf Kerk, pas je aan!

Ondanks de gevolgen van de financiële (banken)crisis van 2008 moeten we vaststellen, dat het bedrag dat aan goede doelen wordt besteed, niet afneemt. Dat geldt ook voor het engagement in de samenleving! Alleen ... het gebeurt anders dan vroeger! Ook in die sector doen zich vormen van concurrentie voor. Er duiken steeds meer spelers op die het spel ook anders gaan spelen. De taart mag dan wel groter worden, de stukken worden kleiner. Dat is vervelend voor de traditionele spelers op het veld, de kerkelijke en de sociale organisaties uit het middenveld als de vakbonden, de mutualiteiten, Broederlijk Delen, Welzijnszorg, Caritas ... die ook nog al te vaak rekenen op een almaar vergrijzende groep vrijwilligers. Ze hebben minder impact op het maatschappelijk gebeuren dan vroeger. Zelfs recentere spelers op het veld als Greenpeace, Amnesty International, Artsen zonder Grenzen, lijden onder dit fenomeen. Hoe komt dat en hoe daar mee om te gaan? Een cruciale vraag, ook voor wie bekommerd is om het voortbestaan van kleine kerkgemeenschappen.

Het Netwerk Rechtvaardigheid en Vrede, een samenwerkingsverband tussen verschillende christelijk geïnspireerde bewegingen (Caritas, Broederlijk Delen, Missio, Pax Christi, Present en Welzijnszorg) in Vlaanderen, schudde z'n spaarvarkentje uit en ging te rade bij een gerenommeerde marketeer. Fons Van Dyck staat aan het hoofd van Think BBDO. Als expert in strategische marketing en communicatie heeft hij een sterke reputatie en autoriteit opgebouwd in België en daarbuiten. Hij begeleidt niet alleen bedrijven en organisaties als Bekaert, Janssen Pharmaceutica maar ook de Vlaamse overheid, Kom op tegen kanker, Caritas ... Hij is bekend van een column in De Standaard over consumententrends en is de auteur van boeken als 'Reclame: dood of levend', 'De kracht van Wit' en 'Het merk mens', dat in 2008 bekroond werd als het meest vernieuwende marketingboek in Nederland. Op maandag 15 juni, verzeilden we via, via in dat select gezelschap in de gebouwen van Broederlijk Delen aan de Huidevettersstraat in Brussel, om er zowaar ons voordeel mee te doen. Enkele beschouwingen in dit licht naar onze eigenste situatie, onze kerkgemeenschap.

De tijden veranderen en we moeten mee

Zeggen dat gevestigde instituten zoals de Kerk maar ook de politieke partijen en hun vele nevenorganisaties in de zorg, het onderwijs ... aan aanzien of macht hebben verloren, is een open deur intrappen. Het meest gehoorde commentaar daarop is dat 'de tijden veranderen' en soms 'dat we mee moeten met onze tijd'. Dat klopt helemaal, maar zo simpel is het ook weer niet. We hebben om te beginnen de neiging om ons te gaan wentelen in zelfbeklag. We zoeken naar zondebokken. Zoeken de schuld extern of intern omdat de dingen niet meer verlopen zoals vroeger. We kijken als het ware in de spiegel en zien alleen onszelf, ons eigen beperkte wereldje en hebben weinig oog of besef wat er zich daarbuiten echt afspeelt. We denken als we maar met de nodige hartelijkheid een tandje bijsteken volgens de beproefde recepten van weleer en heimelijk, tegen beter weten in, hopen dat de tijden terugkrabbelen, dat dan alles weer in z'n vertrouwde plooi valt. Dat is een torenhoge illusie. We zouden beter onze paardebril af- of vensters en deuren opengooien zodat er een frisse wind doorheen kan waaien. Dat kan ons alleen maar bevrijden van negatieve energieën.

Electrabel: het is jouw energie!

Betekent dit, dat wat we aan geloofspraktijken voortbrengen, fout of waardeloos is? Absoluut niet! We hebben enerzijds ontegensprekelijk het voordeel van een doorwrochte boodschap die alle goeds inhoudt en die wereldwijd wortel schoot. Anderzijds zijn we geen steekvlambeweging maar moeten we wel met steekvlammen zien om te gaan. Op geregelde tijdstippen zien te pieken, zoals sportlui dat tegenwoordig ook doen, en een ruimer, diverser publiek zien aan te spreken. We moeten er staan wanneer dat nodig is en vooral ons ook van de frustratie ontdoen dat het daarna wat rustiger wordt en we mensen niet blijvend (lees opnieuw volle kerken), kunnen binden. Ze komen heus wel opnieuw langs om dan ja, even heus weer te verdwijnen. Al weten we niet hoe, wat, waar en wanneer? Wat we doen is geen verloren energie maar af en toe energie opwekken en eventjes in goede banen leiden. Op dat vlak zijn er geen zekerheden meer! Ook niet voor gevestigde, machtige bedrijven. Een mooi voorbeeld is dat van Electrabel. Ondanks de liberalisering van de energiebevoorrading en de komst van nieuwe spelers op de markt behield deze maatschappij nog jarenlang met de vingers in de neus meer dan 70% marktaandeel. Plots komt daar uit het niets het fenomeen 'groepsaankopen' opduiken, een schitterend idee en verliezen ze in nog geen jaar tijd maar liefst meer dan 900.000 klanten. Zo vlug kan het gaan. Geen erg, zeggen ze niet zelf 'Het is jouw energie!' Zo kunnen we als Kerk evengoed poneren: 'Het is jouw geloof, niet het onze, wij die het overdragen!' Wie de grondstroom kan onderscheppen kan fenomenale verschuivingen teweegbrengen. In de politiek gaat het net zo. Denk aan de opkomst van de NVA in eigen land en aan het andere eind van het spectrum partijen als Podemos in Spanje, Syriza in Griekenland, het fenomeen Islamistische Staat (IS), de Arabische Lente ...

Me-myself-and-us

Dat heeft alles te maken met hoe de hedendaagse mens zich beweegt in de samenleving. Sowieso zijn er om de zowat vijftig jaar serieuze schokgolven. De industrialisering, de opkomst van de dienstensector, de digitalisering en andere nieuwe technologieën ... Het veranderde het leven van de mensen ingrijpend en weekte hen ook los uit de traditionele samenlevingsverbanden. De babyboomgeneratie kwam in de jaren 50-60 mede door een groeiende welvaart in opstand tegen de Kerk, de politiek en het ouderlijk gezag. De katholieke, socialistische en liberale ideologiëen, vervat in een allesomvattende verzuiling en dienstverlening van de wieg tot het graf brokkelden beetje bij beetje af. Er ontstonden one-issue partijen en organisaties rond bv. het leefmilieu of het communautaire die de traditionele machten met wisselend succes gingen uitdagen. Maar ook die organisaties hebben het het eeuwige leven niet in petto. De veranderingen voltrekken zich steeds sneller. Ook zij, Greenpeace, Amnesty International, Artsen zonder Grenzen ... moeten zich herpositioneren tegenover bv. de anti-globalisten, de zogenaamde 'indignados', fenomenale one-shotacties zoals eerst 'de Witte Mars', recenter 'Music for life' of de 'Ice-bucket challenge' van de ALS-liga, zelfs tegenover allerlei bedrijven die hun werknemers aanzetten om goede doelen te steunen, acties die ze zelf organiseren en die hun reputatie ten goede komen (bv. Schoenen Torfs). Mensen leven en bewegen vandaag met hun job in een bedrijf en zelden met hun geloof in de kerk. Tussen al dat geweld spartelen ergens nog nobele organisaties rond als Broederlijk Delen, Caritas, Welzijnszorg, die eertijds nog massaal konden rekenen op de parochies met nu kalende, grijzende kerkmensen en vrijwilligers. Zelfs onze kaarters – een anomalie geworden in een tijd van electronisch gamen – gaan zonder enige gène kaarten bij zowel OKRA, S-Plus, de Vrije kaarting (Zonnebeke) en daarna, omdat ze er maar niet genoeg van krijgen, nog onderling bij elkaar thuis,. Het kader doet er niet toe. Oud of jong zal het worst wezen. De wereld draait vandaag meer dan ooit om 'me-myself-and-us'. Dat is ook het grote succes van het businessmodel van Facebook – meer dan één miljard gebruikers – en van de sociale media die deze evolutie nog massaal verder aanwakkeren. Het is de drijfveer van de brede middenklasse, het gros van de bevolking. Mensen regisseren hun eigen leven, zijn zelfredzaam, rekenen op eigen kracht en mogelijkheden (empowerment), pikken hier en daar wat op wat hen aanbelangt of interessant lijkt, gaan aan de slag en vinden elkaar in wisselende samenwerkingsverbanden, in verbondenheid met anderen. Die verbondenheid is niet exclusief (bv. alleen kerkgebonden), het varieert naar gelang het onderwerp onder het motto 'we are one, but not the same'.

Blijf jezelf en pas je aan!

Het mag vanuit deze ontwikkelingen duidelijk zijn dat de Kerk, ook plaatselijk, het speelveld dat het ooit bestreek, helemaal niet meer beheerst. Maar dat betekent niet dat we het moeten opgeven. De Kerk blijft in marketingtermen een sterk merk maar hoe brengen we het aan de man? Het antwoord klinkt paradoxaal. 'Blijf jezelf en pas je aan.' Vermijdt dus dat je een dinosaurus wordt en uitsterft. Met de boodschap is niets mis. Die weet al vele eeuwen mensen te inspireren. God is ook verre van dood. De these van de secularisatie klopt niet helemaal. Mensen zijn ongeneeslijk ziek aan religie ook al verklaren ze het taboe in de publieke ruimte. Ze hangen weliswaar niet meer vast aan het instituut Kerk. Dat willen ze ook niet maar ze zijn per definitie ook niet tegen. Ze zijn eerder gedeïnstutionaliseerd dan geseculariseerd. Religie en zingeving blijven in vele vormen het leven van mensen bepalen. De aanpak van Paus Franciscus slaat aan zonder echt op de essentie in te boeten. Wie missionair de christelijke boodschap wil brengen, een 'mensenvisser' wil worden zoals Jezus het stelt, moet niet alleen inhoudelijk sterk staan, zich voortdurend herbronnen en geloven waar hij voor staat, maar hij moet ook de vis en de vijver kennen waar hij in vist. Die vis laat zich vandaag niet zomaar vangen, het water kan troebel zijn en velen hengelen om aandacht.

David bestaat, hij verslaat Goliath

Hoe onderscheiden succesvolle acties zich van anderen. Ze vertrekken – hoe bescheiden soms ook – allemaal van een 'hoger doel', iets dat noodzakelijk goed aanvoelt. Dat klinkt al erg religieus. Ze gaan in tegen een bedreiging, een kwaad dat ook persoonlijk zo aangevoeld wordt. Het wekt emotie en verontwaardiging op. Er moet iets concreets tegen gedaan worden. Als het aanslaat, zijn er niet eens veel middelen nodig om in gang te schieten en het gedaan te krijgen. De actiegroep 'Ademloos' uit Antwerpen wist met nog geen 1000 euro in kas en met de hulp van de sociale media in geen tijd een referendum omtrent de brug 'De Lange Wapper' af te dwingen. Het won dat ook tegen alle gevestigde machten in. Ze brachten meteen ook de problematiek van het 'fijn stof' op de politieke agenda. Van daaruit, van onderuit groeide ook het idee van de overkapping van de ring zelf. Mensen stappen zo massaal mee in een zinvol verhaal, doen een kleine bijdrage (een affiche, een donatie, mee opstappen in een manifestatie, stemmen) en houden zo de druk op de ketel. Nadien wordt er helder gecommuniceerd over de resultaten. Een goede actie moet het voor 75% hebben van een goed idee, dat verwijst naar een concreet doel en dat voldoende afstraalt op de organisatie die het aanbrengt. Dergelijke acties dragen de bijbelse messiaanse boodschap in zich dat David bestaat en dat Goliath te vloeren is, dat zelfs het onmogelijke te doen is!

Nieuwe scheuten op de stam

In dat perspectief mag je ook plaatselijk het omhoogschieten bekijken van Welzijnsschakel 't Zunnetje. Het begint met een waardevol idee, een steekvlam die aanslaat maar het is een blijvende, creatieve opdracht om dat te continueren. Ruimte scheppen voor creatieve ideeën is bijzonder belangrijk. Daar heb je niet echt reclamebureaus voor nodig. Studies wijzen uit dat binnen elke groep van tien mensen er minstens één creatieve geest tussenzit. Soms hebben we daar schrik van. Oudere mensen die het allemaal al gehad hebben passen vaak voor veranderingen. Het zal onze tijd wel duren. Hun aanpassingsvermogen is beperkter maar dat kan nefast zijn voor een organisatie.

Zopas ging een nieuwe regeling in voor de weekendvieringen in onze federatie. Eéntje, de Sint-Margarethaparochie uit Geluveld, viel uit de boot of liever had het lef ter wille van de anderen uit de boot te springen en te gaan focussen op z'n sterke punten, resoluut te kiezen voor een perspectiefwissel, voor een vorm van gezinspastoraal opgebouwd langs doopsel, eerste communie en vormsel ... Sommigen menen dat dit niets opleverd. Versta, je ziet ze niet meer terug in de wekelijkse eucharistie. Het gaat zogezegd enkel om de show en de cadeautjes. Dat is een grove onderschatting en een totale miskenning van hoe mensen vandaag leven. Waarom denk je dat kinderen van ouders die ook al niet praktizeerden toch nog zo vaak hun kinderen laten dopen. Omdat ze ze echt graag zien! Dat mag je ervaren in elk doopgesprek. Het beste is al niet goed genoeg voor hun kinderen. Dat kan alleen God ze geven. Het hoogste geluk! Ook de voorbereiding op deze hoogtepunten in een mensenleven mobiliseert nog heel wat mensen. Al die positieve energie duikt vroeg of laat weer op, op plaatsen die je niet vermoedt en komt ergens God en de mensen ten goede. Dat veronderstelt plaatselijk enkel, blijvend een dragende groep en die hoeft niet immens groot te zijn om af en toe mooie, vernieuwende, aantrekkelijke dingen voor een bredere gemeenschap neer te zetten. Voorbereiding naar doopsel, eerste communie en vormsel zijn hoe bescheiden ook, een leerschool om het geloof te leren, te doen en te vieren. Het is kwistig zaaien en voor de groei is God zelf verantwoordelijk en Hij weet best wat Hij doet. De Geest waait waar Hij wil en als er iets duidelijk is uit deze bijdrage, dan is het dat. Eens uit de fles (lees, een star, door ons bepaalde manier van kerkelijk leven) laat Hij zich niet meer door mensen manipuleren.

Impulsavond

Omdat Jij mij kracht geeft!

Het afscheid van priester Valeer Cools, als dienstdoende pastoor in Zandvoorde, liet niemand onberoerd. Dat heeft niet alleen met z'n innemende persoon te maken, maar meer dan ooit met het kleiner wordende kader en de moeilijke omstandigheden waarin mensen nu hun geloof nog kunnen beleven. We hebben geen vaste grond meer onder onze voeten. We klampen ons vast aan alles wat nog enigszins overeind blijft. Onze geloofswereld wordt zowel innerlijk als uiterlijk grondig dooreen geschud en deze aardverschuiving is verre van lokaal. Overal zien we hetzelfde gebeuren. Het bezorgt elke rechtgeaarde gelovige – waar ook – kopzorgen. Waar moet dat heen? Een vraag waar iedereen mee zit maar waar geen pasklaar antwoord of een helder stappenplan voor klaarligt. Toch moeten we met deze realiteit op een gelovige manier aan de slag! Er is een uitweg en die heeft alles met het geloof zelf te maken.

Op woensdag 10 juni organiseerde het Bisdom Brugge rond deze problematiek haar jaarlijkse Impulsavond in Centrum Groenhove in Torhout. In het overgangsproces van parochies naar federaties naar pastorale eenheden heeft onze bisschop Mgr Jozef De Kesel er van in het begin de nadruk op gelegd dat het niet alleen gaat om een herstructurering van het parochielandschap maar terzelfder tijd ook om een grondige herbronning. Vragen die hierbij naar boven komen, zijn o.a.: hoe kunnen wij als geloofsgemeenschappen anders dan anders vitaal en missionair blijven? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we niet enkel spreken over structuren en herstructureren ? Of anders gesteld: hoe kunnen we bijbel en geloof een ruimere plaats geven in de manier waarop we beleid voeren? Professor Jacques Haers sj., theoloog en pastor op de Universitaire Parochie in Leuven, ging, zoals het een jezuïet past, met een bijzonder onderscheidingsvermogen in op deze vragen. In ieder geval zijn diepgaande veranderingen een uitgelezen kans tot geloofsverdieping. Enkele samenvattende beschouwingen.

Afdalen om op te stijgen

Of we het nu leuk vinden of niet, of we er akkoord mee gaan of niet, of we daar ideeën over hebben of niet, oorzaken onderkennen of niet ... we ondergaan allemaal willens nillens deze verschuivingen. Er zijn minder of soms geen priesters meer die het voor ons doen, het praktiserende kerkvolk krimpt en vergrijsd, de geloofspraktijk dijt uit in nieuwe vormen los van de vertrouwde (K)-organisaties, de middelen drogen op, de overheid of de privé neemt over en gaat zelf van alles reguleren. Het is niet eenvoudig om je gelovig te herorïenteren als je jarenlang in een bepaalde kerk op een vast uur en op een heel typische, vertrouwde manier door een voorganger bediend bent geweest. We moeten ons geloof in een nieuwe realiteit opnieuw een plaats zien te geven. Het veronderstelt even afstand te kunnen nemen van wat ons bond, zonder ons meteen verloren te moeten voelen, innerlijk vrij te worden, ons te bezinnen, luisteren naar medegelovigen, om dan in alle creativiteit nieuwe verbindingen met dezelfde en andere mensen aan te gaan. Dat geldt niet alleen voor individuen tegenover een gemeenschap maar ook voor groepen die zichzelf overleven binnen die gemeenschap. Bv. een kerkkoor, een groep vormselcatechisten, ... Accordeert, stemt hun werking nog wel overeen met het geheel, hangt het er nog echt mee samen, of ging het er los van een eigen leven leiden? Wat is onze rol, onze verantwoordelijkheid in het veranderende kerklandschap? Federaal, decanaal, diocesaan binnen het bisdom, binnen de Vlaamse kerkprovincie ... de wereldkerk. Elk niveau hangt samen en beïnvloedt elkaar meer dan ooit. Hoe geven we dat gestalte? Daar zijn echter niet meteen eenduidige antwoorden of blauwdrukken voor. Waar vroeger het pad vastlag, wordt de weg nu gaandeweg gemaakt. We komen voortdurend allerlei obstakels tegen die er vroeger niet lagen, de omgeving verandert en de horizon schuift steeds verder op. Het is in wezen geen structureel probleem, iets dat gewoon te managen is ... juist omdat het een geloofsprobleem is. En dat is nu juist niet onze sterkste kant, omdat we ons hier te veel focussen op het vormelijke, het technische aspect of op een formule. Als een activiteit niet aanslaat zoeken we gewoon een ander format terwijl we eigenlijk de voeling met de inhoud (lees de 'Bron' van ons geloof) kwijt zijn. Als alles gaat schuiven, het ons ontglipt, als we heel onzeker worden over de uitkomst van ons engagement, dan hebben we meer dan ooit nood aan vertrouwen en geloof om de chaos te boven te komen. We hebben nood aan herbronning, verdieping om onze kracht terug op te diepen. We glijden sowieso af in een diep dal vooraleer we de heuvel weer oplopen. Er is gewoon geen andere weg!

Handelen vanuit de Drie-ene-God

Essentieel, voor alles, is daarbij het geloof dat God door elk van ons, tot elk van ons iets te zeggen heeft. In iedereen is het woord van God gelovig te beluisteren. Het is de vraag van weleer: “Wat voor goeds kan er nu uit Nazareth komen?” positief beantwoorden. Deze basishouding zal ook ons innerlijk vrij maken om los te komen van wat ons nu tegenhoudt, blokkeert of verlamt en het Woord van God in ons vrijmaken. Even belangrijk is de vraag, wanneer we zo bezig zijn, we in dit alles wel groeien in geloof en liefde, of juist niet? Het gaat niet om ons gelijk of ongelijk. Je kan best gelijk hebben maar je toch troosteloos voelen en dan moet je temporiseren op je weg, wachten want de weg gaan met anderen vraagt tijd. En die moet je nemen om tot goede beslissingen te komen! Dat kan enkel maar door te verbroederen en te verzusteren en het bijbels visioen voor ogen te houden, om schijnbaar eerst onoplosbare problemen toch in die geest aan te pakken om het onmogelijke waar te maken. In vertrouwen geloven dat het kan, goddelijk bezig te zijn. Door het verleden en toekomst in het nu te verzoenen door los te komen van de structuren die ons zijn overgeleverd zonder te gaan zweven. Zo werkt de Vader. Door in concrete situaties liefdevol te handelen met alle moeilijkheden vandien en de gevolgen daarvan niet uit de weg te gaan. Zo werkt de Zoon. Door vanuit een gedeeld leiderschap steeds opnieuw creatieve oplossingen aan te reiken in veranderende omstandigheden. Zo werkt de Geest. Omdat Jij (Vader-Zoon-Geest) mij kracht geeft. Meteen ook het jaarthema voor het volgend werkjaar.

De droom van Valeer 'Luther' Cools

85 jaar of meer zijn, het operationeel voor gezien houden en toch onverminderd blijven dromen, geloven en ijveren voor een kerk met toekomst. Dan ben je naar hedendaagse normen gek, een buitenaards wezen, een pastoor ... of gewoonweg alle drie tegelijk! Maar zo iemand maakt vele mensen blij en ze waren dan ook meer dan ooit talrijk naar de parochiekerk van Zandvoorde afgezakt om hem hun dankbaarheid te tonen voor zovele jaren van onverminderd herderen. Vooraan prijkte een vaandel met reuzengrote letters B-E-D-A-N-K-T, een realisatie van het Zandvoordse Kunstatelier Blanckaert & Co. Valeer heeft altijd iets Lutheraans, een protestants trekje gehad. Maar je kunt hem allerminst verwijten schismatiek te zijn. Integendeel, hij verenigt meer dan wie ook mensen en hij spijkert zijn 'edicten of stellingen' ook niet op de kerkdeur. Dat zou hij trouwens aan Johnny moeten vragen en die mag het dan weer niet van Christine, die recht-in-de-leer de katholiciteit van de instelling bewaart. En zo werkt het … en niet anders. Never changing a winning team!

Valeer waant zich meteen en heel evangelisch in een wereld op z'n kop. Hij wordt hier van allen kante bedankt, terwijl hij – meer dan hij zeggen kan – iedereen wil gaan bedanken. 
Hij dankt heel die groep die hier iedere zondagmorgen om negen uur trouw aanwezig was. Eenvoudig is het niet. Het vraagt een stukje moed en geloof om soms als enige in hun straat van heinde en ver te komen. In de winter, een uur waarvan jonge mensen zeggen dat het een nachtmis is. Waarom komen ze dan? Wellicht om bij elkaar te zijn, bij gelijkgezinden om elkaar te steunen en te bemoedigen in hun geloof, in een Jezus Christus en zijn liefdeswaarden. Door de jaren heen leerden ze elkaar kennen en waren zo geen vreemden meer voor elkaar. Na de dienst zag hij ze – weer of geen weer – samenklitten voor de kerk, zodat hij zich ging afvragen of daar geen afdakje voor gebouwd kon worden. Hij voelde zich altijd gelukkig als hij hier vooraan kwam te staan en zag dat ze er waren. Dankzij hen kon hij hier voorgaan in de diensten. Hij voelde hoe ze met hem meeleefden en dat werd hoorbaar toen hij een beetje hees was en ze hem ostentatief gingen steunen door mee te kuchen. Hij was gelukkig met hen, een kerkgegmeenschap zoals hij ze gedroomd had. Met grote dankbaarheid kijkt hij vandaag naar z'n 'nauwste' medewerkers, de parochieraad, ze waren eigenlijk de ziel van deze gemeenschap. De mens(en) die ervoor zorgden dat de stoelen compromisloos in een rechte lijn stonden, een beetje zoals de borduren op de straat, dat er ieder jaar originele kerststallen stonden en en dat de vloer zo net was dat je er kon van eten, dat de financies in orde waren en klopten en dat de administratie op punt bleef, dat er berichten waren voor het parochieblad, dat de kerk open bleef en 's avonds weer gesloten werd. Veel werk waar zelden bij stil wordt gestaan. Maar ze waren voor hem een noodzakelijke inspiratie en aanmoediging om door te gaan want dank zij deze parochieraad leeft deze gemeenschap, de zonder mochten ze de deuren sluiten. Hij dankt de kerkfabriek die zorgt voor dit gebouw, die de relaties met de gemeente onderhoudt. Ook zij doen mooi werk zonder dat dat door veel mensen geweten wordt. Hij had ook het geluk goede misdienaars te hebben. Hij zag ze groeien terwijl hij er op stond te kijken. Hun misdienaarskleed werd zienderogen korter. Hij had een groep lectoren, mensen die tijdens de vasten de baan opgingen om de mensen broederlijk te doen delen. Ze zijn er nog allemaal, dit is een goede kerkgemeenschap en het zou jammer zijn mochten ze nu verdwijnen.

Hij dankt ook de vervoersmaatschappij 'De Lijn' omdat ze die trouwe mensen van de 'Marul' naar hier brachten. Het doet hem weemoedig terugdenken aan de plaats waar het voor hem voorgoed begon: de wijkkapel van de Molenarelst (lees Marul). Toen die in 2004 gesloten werd bracht de 'belbus' ze iedere zondagmorgen naar hier. Het doet hem ook plezier en deugd dat het Federaal koor van de Molenarelst hier vandaag is. Ze begonnen met enkelen in 1982 en bestaan nog altijd, even jong en fris van geest, hier en daar wel wat grijs haar maar ze zingen nog prima.

Maar hoe moet dat nu verder?

Hij verklaart zolang als hij kan naar hier blijven te komen en zich waar mogelijk in te zetten. Hier vooraan staan wordt moeilijk, maar iedere zondag om negen uur zal er een mis zijn en mocht er eens geen priester zijn, dan is er een gebedsdienst. Er zijn best enkele mensen met de nodige competenties en wellicht kan die groep nog groter worden. Wie het aandurft is van harte welkom, gelovigen hebben werkelijk iets te zeggen, deze groep moet blijven samenkomen, deze groep is belangrijker dan de mensen die vooraan staan. Het kan toch niet zijn dat een groep verdwijnt als er een andere voorganger komt. Dit is een oude droom van hem. Hij gelooft vast dat het kan.

Toen hij – eind de jaren negentig – als directeur de Hogeschool van Kortijk verliet, vroeg de bisschop hem om pastoor te worden in Zandvoorde. Hij vroeg hem: “Wat is Zandvoorde?” Hij antwoordde: “Het is niet groot, daar zijn meer koeien dan mensen!” Er was toen nog geen sprake van federaties, laat staan van van pastorale eenheden. Zo werd hij de laatste pastoor van Zandvoorde maar niet de laatste voorganger. Oude structuren verdwijnen net als hun bedienaars maar er komen nieuwe. Je weet nooit wat de toekomst brengt. Ook de toekomst van de Kerk of een kerkgebouw is vaak koffiedik kijken. Maar als mensen blijven samenkomen heeft ze een toekomst. Zonnebeke waar de toekomst een verleden heeft, luidt hier officieel.

Dan gaat Valeer wat dieper in op de grond van zijn priesterroeping. Hij groeide op in een tijd tijdens en na de oorlog. Hij zag toen wat mensen mekaar aandeden. Mensen die een leven lang in peis en vree naast mekaar woonden, zelfs familie waren. Hoe die toen vaak op een onmenselijke wijze wraak genomen hebben op elkaar. Erg pijnlijk, niet te verstaan voor een opgroeiende kerel. Hij heeft het gezien en een stukje meegemaakt en toen dacht hij: “Ik zal m'n leven besteden om mensen bij mekaar te brengen en te houden en daartoe is de boodschap van Christus best een goede weg. Mensen moeten voor elkaar herders zijn. Kerk-vormen is daarom ook blijven werken aan groepsvorming, van mekaar blijven houden en dat gaat niet vanzelf. Niet verbaasd zijn dat er andere meningen leven en dat verschillende mensen diverse accenten leggen en spijts alles toch van elkaar blijven houden.

En dan raapt Valeer al z'n moed bijeen, maakt hij zijn borst nat en verklaart nu een beetje ongehoorzaam te zijn. Hij heeft het over een vrouw. Het kan moeilijk anders. Ze had

het hem nog zo op het hart gedrukt dat hij niets over haar mocht zeggen. Maar hij kan niet anders dan deze morgen zijn grote dank en waardering uit te drukken voor iemand die meer dan 30 jaar voor hem met veel geduld en zorg heeft gezorgd. Laten we haar gewoonweg Thérèse noemen want zo zijn Thérèses. Enige overeenkomst kan best toevallig zijn of juist niet. Wie zal het zeggen? Ze was een kostbare hulp voor zijn dienstwerk in deze kerk. Ze zorgde ervoor dat hij steeds presentabel voor de mensen verscheen en dat het weinige haar die hem nog rest in de juiste plooi lag. Vanaf haar plaats in de kerk deed ze soms discreet teken, dat er een weerbarstige lok in de weg ging. Ja, geen twijfel mogelijk, dat moet een vrouw zijn en ze heet Thérèse! Ze zorgde ervoor dat hij een thuis had. Ze nam de rol van z'n moeder over en die moeder had haar de raad gegeven hem zeker niet te bederven, want zal er met hem niets meer te doen zijn. We kunnen niet zeggen of het haar echt is gelukt maar het heeft ons alleszins niet gestoord.

Al dat moois kunnen we niet zomaar over onze kant laten gaan en Christine neemt weloverwogen het woord. Ze zegt: “Valeer ik hou er nog even aan om een antwoord te geven op jouw droom. Dat doe ik niet alleen in mijn naam maar ook in naam van alle kerkgangers en aanwezigen hier vandaag in Zandvoorde.” Die houden nu hun adem in maar zij gaat onverstoorbaar verder: “Je bent voor ons de afspiegeling van de Goede Herder. Je bent al die jaren een herder geweest voor ons allen. We leerden en mochten ervaren dat jouw zorg voor ons een zorg was voor iedereen, jong en oud, maar ook voor zieken voor mensen in verdriet en vreugde. Je leerde ons dat in de ogen van God allen gelijk zijn en je deed dat op zo'n eenvoudige en sprekende manier. Je verstond de kunst de bijbelse taal om te zetten in eenvoudige herkenbare mensentaal. Wat ons allen bijblijft is het belang van samen te vieren en te bidden in de Gods goede geest. We beloven dat we jouw werk en inspanningen willen verder zetten. De gemeenschap die groeide doorheen de jaren, de zorg voor mekaar en voor anderen, wie dat ook mogen zijn, de eenvoud en bescheidenheid en vooral het geloof in een God, die er verder zal zijn voor iedereen!

(Deze zin is alleen voor Valeer bedoeld! Je durfde wel eens te (m)opperen dat die artikels op het eerste blad van het parochieblad soms veel te lang uitvallen. Kan ik het helpen dat jij zo lang en met zoveel dankbaarheid gesproken hebt. En dan zeg je nog 'meer dan ik kan zeggen'. Ooit staat er een vermetele op, die denkt dat hij een boek over jou moet gaan schrijven. 'De verzamelde grappen van Valeer' of nog wellicht iets diepzinnigers. Beschouw het net als jouw droom, een visioen, een profetie ... en die gaan met het nodige geduld ooit wel in vervulling.)

Beluister hierboven de integrale homilie !!